Cá nhân, tổ chức chỉ được góp vốn thành lập 1 ngân hàng thương mại ((văn bản, thủ tục hành chính))

Download now or preview on posterous

NQ60CP.pdf (323 KB)

Theo nghị quyết mới công bố, mỗi cá nhân hoặc tổ chức và người có liên
quan của cá nhân hoặc tổ chức đứng đơn chỉ được tham gia góp vốn thành
lập 1 ngân hàng (bao gồm cả ngân hàng đang hoạt động)

Ngày 17/12/2010, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 60/NQ-CP về việc
đơn giản hoá thủ tục hành chính (TTHC) thuộc phạm vi chức năng quản lý
của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).

Thứ nhất, quy định các tổ chức nộp hồ sơ trực tiếp hoặc gửi qua bưu
điện đến Cơ quan Thanh tra giám sát Ngân hàng Nhà nước.

Thứ hai là quy định thời hạn trả lời kết quả xác nhận về tình trạng hồ
sơ trong thời hạn tối đa 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề
nghị cấp giấy phép, NHNN (cụ thể là Cơ quan Thanh tra giám sát ngân
hàng) phải có giấy biên nhận (nếu kiểm tra đủ hồ sơ theo quy định)
hoặc thông báo về tình trạng hồ sơ để yêu cầu bổ sung.

Thứ ba, mỗi cá nhân hoặc tổ chức và người có liên quan của cá nhân
hoặc tổ chức đứng đơn chỉ được tham gia góp vốn thành lập 1 ngân hàng
(bao gồm cả ngân hàng đang hoạt động); không được tham gia góp vốn
thành lập ngân hàng nếu cá nhân hoặc cá nhân đó cùng với người có liên
quan đang sở hữu mức cổ phần trọng yếu của một ngân hàng; tổ chức hoặc
tổ chức đó cùng với người có liên quan đang sở hữu từ 10% vốn điều lệ
trở lên của một ngân hàng (quy định cũ là cá nhân hoặc tổ chức được
tham gia thành lập 02 ngân hàng).

Đối với Cổ đông sáng lập là cá nhân, thủ tục bổ sung thêm điều kiện
liên quan đến năng lực (là người quản lý doanh nghiệp kinh doanh có
lãi trong ít nhất 3 năm liền kề năm xin thành lập ngân hàng), trình độ
(có bằng đại học hoặc trên đại học về ngành thuộc lĩnh vực tài chính,
ngân hàng, quản trị kinh doanh kinh tế hoặc luật)...

Đối với Cổ đông sáng lập là tổ chức không phải là ngân hàng thương
mại, thủ tục yêu cầu bảo đảm có vốn chủ sở hữu tối thiểu 500 tỷ đồng
trong 5 năm liền kề với năm đề nghị thành lập ngân hàng; kinh doanh có
lãi trong 5 năm liền kề với năm đề nghị thành lập ngân hàng.

Thứ tư, báo cáo tài chính NH sẽ phải được kiểm toán độc lập bởi công
ty kiểm toán thuộc danh sách các tổ chức kiểm toán đã được Bộ Tài
chính công bố đủ tiêu chuẩn kiểm toán doanh nghiệp; đồng thời tăng
chất lượng của báo cáo tài chính.

Đặc biệt, quy định mới còn bổ sung điều kiện liên quan đến khâu hậu
kiểm (giám sát sau cấp phép) để tăng tính trách nhiệm của tổ chức, cá
nhân khi thành lập ngân hàng vì hiện nay chưa có quy định về vấn đề
này.
http://sbv.gov.vn/wps/wcm/connect/6ea6cb8045220ab3baf0bfd255638ac1/NQ60CP.pdf...

Nguyên Thứ trưởng 'đọc vị' tham nhũng đất đai ở Việt Nam

Thứ 6, 26 11 2010 10:39 (GMT+7) 

Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường Đặng Hùng Võ, tham nhũng trong quản lý đất đai ở Việt Nam luôn được đánh giá ở mức độ cao nhất trong tất cả các lĩnh vực quản lý và có ít nhất 5 dạng tham nhũng phổ biến trong lĩnh vực quản lý đất đai.

5 dạng tham nhũng trong quản lý đất đai

 

Tham nhũng lớn trong quản lý đất đai luôn là tình trạng khá phổ biến ở hầu hết các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Câu trả lời khá giản dị: nghèo đói và dân trí thấp là nguyên nhân trực tiếp làm cho tham nhũng phát triển.

Có thể thấy một chu trình khép kín đang xẩy ra ở các nước kém phát triển là: (1) nghèo đói và dân trí thấp tạo ra tham nhũng; (2) tham nhũng cần có môi trường thiếu minh bạch trong quản lý đất đai; (3) thiếu minh bạch trong quản lý đất đai tạo ra tình trạng đất đai và bất động sản không được pháp luật công nhận và bảo vệ; (4) đất đai và bất động sản không được pháp luật công nhận và bảo vệ tạo ra thiếu vốn để đầu tư phát triển; (4) thiếu vốn để đầu tư phát triển lại tạo ra nghèo đói và dân trí thấp.

Tham nhũng luôn gắn liền với sự thiếu minh bạch trong giải quyết các thủ tục hành chính, thiếu minh bạch về thông tin, thiếu minh bạch về trách nhiệm, thiếu minh bạch về quy hoạch, thiếu minh bạch về giá trị, thiếu minh bạch về pháp luật.

Gần đây, cứ 2 năm một lần, tập đoàn Jones Lang LaSalle đã tiến hành điều tra về tính minh bạch của thị trường bất động sản ở trên 80 nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Sự minh bạch được phân chia thành 5 nhóm: (1) rất minh bạch, (2) minh bạch, (3) nửa minh bạch, (4) minh bạch kém, và (5) không minh bạch.

Theo số liệu khảo sát năm 2010 tại khu vực ASEAN, Singapore và Malaysia đạt mức độ minh bạch (nhóm 2); Thái Lan, Philipines và Indonesia đạt mức độ bán minh bạch (nhóm 3); Việt Nam tiếp tục ở nhóm minh bạch kém (nhóm 4), đứng thứ 77 trong số 80 nước tham gia khỏa sát.

Theo các dữ liệu điều tra, người ta đã lập đồ thị thể hiện mối quan hệ giữa chỉ số minh bạch và mức độ tham nhũng tại các nước tiến hành khảo sát, đây là quan hệ tỷ lệ thuận. Trên đồ thị, thấy rõ Việt Nam là nước thuộc nhóm tham nhũng cao và minh bạch thấp.

Trong nhiều năm gần đây, tham nhũng trong quản lý đất đai ở Việt Nam luôn được đánh giá ở mức độ cao nhất trong tất cả các lĩnh vực quản lý. Nhà nước đã có nhiều nỗ lực nâng cao hiệu lực quản lý để ngăn ngừa tham nhũng. Hiệu quả là có nhưng vẫn chưa đạt được mong muốn của quá trình phát triển.

Trước đây, tham nhũng trong quản lý đất đai thường được thể hiện dưới các dạng sau đây:

1. Cấp có thẩm quyền thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai thường kéo dài nhằm nhận hối lộ của người có nhu cầu thực hiện, bao gồm cả quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu và quy trình đăng ký biến động về sử dụng đất.

2. UBND cấp xã bán đất thuộc phạm vi mình quản lý để thu lợi sử dụng một phần cho mục đích riêng tư.

3. Cấp có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất trái quy hoạch, không đúng đối tượng, tính giá đất thấp hơn giá thị trường nhằm nhận hối lộ của nhà đầu tư.

4. Cấp có thẩm quyền thu hồi đất với diện tích rộng hơn diện tích sẽ giao cho nhà đầu tư, phần chênh lệch được sử dụng để giao cho người trong gia đình, người thân quen.

5. Tính toán bồi thường, hỗ trợ tái định cư nhiều hơn mức cần thực hiện, phần chênh lệch được sử dụng cho mục đích riêng tư.

Đến nay, một số giải pháp tăng cường quản lý đất đai đã được thực hiện, đã khắc phục được một số dạng tham nhũng dễ nhận thấy. Một số dạng tham nhũng đã giảm đi, có thể không còn tồn tại trên thực tế. Đến nay, tình trạng cấp xã bán đất trái pháp luật, thu hồi đất rộng hơn diện tích cần giao cho dự án đầu tư đã giảm đi đáng kể, hầu như không xuất hiện ở nhưng địa phương phát triển.

Trên thế giới, những nhà nghiên cứu chống tham nhũng đã đưa ra công thức về tham nhũng dưới dạng: Tham nhũng = Độc quyền + Độc đoán - Trách nhiệm giải trình - Minh bạch (Klitgaard Robert, 1988. Kiểm soát tham nhũng; Berkeley: Nhà xuất bản Đại học California).

Khi rà soát lại toàn bộ quá trình quản lý đất đai, xem xét cụ thể các yếu tố độc quyền, độc đoán, trách nhiệm giải trình và độ minh bạch có thể phát hiện được khả năng tham nhũng có thể xẩy ra và các hình thức tham nhũng có thể có.

Hình thức tham nhũng trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Năm 2008, Ngân hàng Thế giới đã tổ chức khảo sát về mức độ tham nhũng trong việc cấp sổ đỏ cho hộ gia đình và doanh nghiệp, cụ thể cho thấy:

 

1. Ý kiến đánh giá về mức độ tham nhũng trong việc cấp sổ đỏ cho hộ gia đình là: 4% cho là rất nghiêm trọng; 15% cho là nghiêm trọng; 20% cho là ở mức trung bình; 16% cho rằng ở mức độ nhẹ; 11% cho là không có tham nhũng; 34% nói là không biết.

2. Ý kiến đánh giá về mức độ tham nhũng trong việc cấp sổ đỏ cho doanh nghiệp là: 33% cho là phải chờ hoặc yêu cầu có hối lộ; 57% cho rằng không phải chờ và không bị yêu cầu hối lộ; còn lại 10% nói không biết.

Theo nhiều nguồn số liệu khảo sát khác nhau, tỷ lệ ý kiến cho rằng có tham nhũng trong quá trình xét cấp số đỏ chiếm khoảng 30% tới 35%. Nói chung, tham nhũng trong việc thực hiện các thủ tục hành chính trong cấp sổ đỏ có mức độ không lớn nhưng tính phổ biến lại cao. Cách thức hiện nay vẫn là chậm thực hiện các thủ tục với nhiều lý do khác nhau, khi có sự quen biết, hoặc có bồi dưỡng thêm, hoặc sử dụng "cò giấy tờ" mới có hy vọng đẩy nhanh được tiến độ.

Hình thức tham nhũng trong thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và tính toán bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Trong khu vực này, các hình thức tham nhũng hay xẩy ra ở dưới các dạng cụ thể như sau:

1. Nhà đầu tư thường gặp khó khăn, phức tạp khi tìm đất để thực hiện các dự án đầu tư. Nội dung quy hoạch sử dụng đất không rõ ràng, để thảo thuận địa điểm đầu tư cần phải gặp gỡ tất cả 3 cấp tỉnh, huyện, xã với nhiều đầu mối công việc khác nhau, chi phí ngoại giao thường rất tốn kém.

2. Khi đã được giới thiệu địa điểm đầu tư, phương thức có đất phổ biến hiện nay là thu hồi đất theo dự án đầu tư, giao đất hoặc cho thuê đất trực tiếp cho nhà đầu tư đã được chỉ định với giá đất do cơ quan hành chính quyết định. Hình thức thu hồi đất theo quy hoạch (không phụ thuộc vào dự án đầu tư), hình thức giao đất thông qua đấu giá đất được áp dụng không nhiều (gần như không đáng kể), hình thức giao đất thông qua đấu thầu dự án có sử dụng đất chưa được áp dụng trong thực tế.

Như vậy, cơ chế thu hồi đất theo dự án, giao đất trực tiếp cho nhà đầu tư đã chỉ định với giá đất do cơ quan hành chính quyết định luôn chứa trong nội nguy cơ tham nhũng rất cao.

3. Cơ chế kiểm đếm tài sản, đánh giá tài sản, định giá đất để tính giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thường do Ban Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cấp huyện thực hiện với một cơ chế hành chính tuyệt đối, thiếu sự tham gia giám sát khách quan của người bị thu hồi đất, của cộng đồng dân cư nơi có đất bị thu hồi, của các tổ chức xã hội cũng là nguyên nhân tạo nên nguy cơ tham nhũng lớn. 

Tham nhũng trong khu vực thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, tính toán bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thường có giá trị lớn nhưng lại chỉ xẩy ra trong phạm vi hẹp của các dự án đầu tư.

Lời giải cho tham nhũng trong quản lý đất

Việc tìm kiếm các giải pháp hiệu quả nhằm làm giảm nguy cơ tham nhũng là không khó. Các giải pháp đã có từ lý luận và thực tiễn triển khai ở các nước, cũng như ở ngay các địa phương nước ta.

Về mặt lý luận, theo công thức tham nhũng ở trên, giải pháp sẽ là giảm độc quyền của bộ máy hành chính, giảm độc đoán của người ra quyết định, tăng trách nhiệm giải trình của các vị trí quản lý và tăng mức độ minh bạch của quy trình quản lý.

Tất nhiên, các giải pháp này phải được đưa vào trong hệ thống pháp luật, việc thực thi pháp luật, đổi mới tư duy vì dân của người quản lý, và nâng cao nhận thức của dân. Các biểu hiện cụ thể của giải pháp nói trên bao gồm:

1.Công khai, minh bạch mọi thông tin về quản lý và sử dụng đất, cho phép mọi người có quyền được tiếp cận các thông tin này.

2.Tăng tính độc lập, khách quan của hệ thống xây dựng quy hoạch, thực hiện đăng ký bất động sản, thẩm định dự án đầu tư, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, định giá đất ra khỏi hệ thống hành chính.

3.Nâng cao thẩm quyền và trách nhiệm thực hiện công tác kiểm tra thanh tra của cơ quan hành chính đối với các cơ quan trực thuộc.

4.Nâng cao hiệu quả công tác giám sát do hệ thống hội đồng nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư và người dân thực hiện.

5.Đổi mới trình tự, thủ tục ban hành các quyết định hành chính theo hướng giảm tính độc đoán của người có thẩm quyền ban hành quyết định.

6.Có quy định cụ thể về trách nhiệm giải trình đối với từng vị trí công tác trong bộ máy quản lý đất đai.

Phòng, chống tham nhũng trong quản lý đất đai là một nhiệm vụ rất khó khăn ở các nước đang phát triển, cũng như ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi.

Kết quả luôn phụ thuộc vào quyết tâm, thực lòng của bộ máy hành chính nói chung và của bộ máy quản lý đất đai nói riêng. Giải pháp đã sẵn sàng, nhưng thiếu quyết tâm thì không giải pháp nào có thể thành tựu.

GS.TSKH Đặng Hùng Võ

Theo DĐDN

nguồn : http://fnews.vn/nhan-dinh-chuyen-gia/nhan-dinh-chuyen-gia/nguyen-thu-truong-doc-vi-tham-nhung-dat-dai-o-viet-nam.fns

71/2010/QĐ-TTG 09/11/201 - Về việc ban hành Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công - tư

Download now or preview on posterous

QD71TTG.PDF (870 KB)

Bạn có đủ điều kiện để trở thành tỷ phú đôla?

Bạn có đủ điều kiện để trở thành tỷ phú đôla?
Ai có những điều đặc biệt nhất để trở thành một đại gia, hay thậm chí
là một tỉ phú đô la?

Ai có những điều đặc biệt nhất để trở thành một đại gia, hay thậm chí
là một tỉ phú đô la? Chúng tôi điểm qua một số dữ liệu của Forbes để
tìm ra những dấu ấn đặc biệt biến một người trở thành tỉ phú.

Bạn muốn trở thành một đại gia nhưng thật buồn lại không phải là người
thừa kế của một dòng họ giàu kếch sù? Nếu bạn là một người đàn ông
trung niên sinh vào tháng Chín, người đã tốt nghiệp Havard và đưa cổ
phiếu của công ty mình lên sàn, bạn có thể nằm trong danh sách những
người may mắn đó. Nếu bạn là phụ nữ, nhưng không bắt đầu lập nghiệp
tại Trung Quốc hay một nước mới nổi khác, thì có thể quên ước mơ trở
thành tỉ phú đi.

Trên đây là một trong số những kết luận đưa ra sau khi xem xét dữ liệu
cơ bản về các tỉ phú tự thân lập nghiệp của Forbes để tìm ra những
điểm tương đồng của những doanh nhân giàu nhất thế giới.

Một số những điểm tương đồng không liên quan gì đến năng lực mà chỉ là
may mắn hoặc di truyền. Chẳng hạn, tháng 9 là tháng sản sinh ra nhiều
tỉ phú nhất. Trong số 678 tỉ phú tự thân lập nghiệp trên khắp thế
giới, có đến 64 người sinh nhật trong tháng 9.

Sau đó, đến yếu tố nhiễm sắc thể Y. Trong số 272 tỉ phú tự thân lập
nghiệp người Mỹ trong danh sách 400 người giàu nhất thế giới của
Forbes, chỉ xuất hiện khiêm tốn 4 phụ nữ - chiếm hơn 1%. Các nữ tỉ phú
bên ngoài nước Mỹ cũng chiếm số lượng tương tự. Chỉ có 15 phụ nữ trong
số 678 số người giàu có trong danh sách các tỉ phú năm 2010 của
Forbes. Chỉ có một quốc gia duy nhất nơi phụ nữ đang vươn lên đó là
Trung Quốc với 7 trong số 15 phụ nữ giàu có này là người Trung Quốc đã
xây dựng tài sản của mình từ tay trắng.

Tại sao không xuất hiện thêm những Oprah Winfreys hoặc Meg Whitmans
mới? Chỉ có thể là vì thiếu cơ hội dành cho họ: phụ nữ vẫn kiếm được
ít tiền hơn nam giới ngay cả khi làm cùng một công việc và chiếm ít
ghế trong ban lãnh đạo hơn. Họ cũng do dự với lĩnh vực đầu tư mạo
hiểm, đó có thể là lí do giải thích tại sao có đến 41% các công ty tư
nhân Mỹ do phụ nữ sở hữu, nhưng chỉ 3 đến 5% trong số đó nhận nguồn
vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Một lí do nữa mà bạn có thể tự thực hiện cho mình hoặc cho con cái
mình để tăng cơ hội kiếm thật nhiều tiền, đó là bắt đầu tiết kiệm tiền
để trả học phí cho các trường đại học danh tiếng tại Mỹ. Xếp số 1
trong số đó là Havard, trường đại học đã cấp bằng cho nhiều tỉ phú tự
thân lập nghiệp nhất trên khắp thế giới: 14 người có bằng cử nhân, 22
người có bằng M.B.A và 2 người có bằng luật sư. Người sáng lập ra
Bloomberg LP, tỉ phú Michael Bloomberg và nhà đầu tư năng lượng, tỉ
phú George Kaiser và ông trùm quỹ đầu tư phòng thủ Ken Griffin, tất cả
đều sở hữu bằng của Havard và đều kiếm hàng tỉ đô la. Xếp thứ hai là
đại học Standford, một nền móng nuôi dưỡng các doanh nhân kĩ thuật, 18
tỉ phú tự thân lập nghiệp đã học tại trường West Coast này để lấy bằng
cử nhân hoặc bằng cao học.

Ngay cả những người bỏ học tại các trường này cũng có thể thành công
xuất sắc. Đồng sáng lập hãng Google, Sergey Brin và Larry Page, đồng
sáng lập hãng Yahoo, David Filo và Jerry Yang đều ra trường Standford
mà không tốt nghiệp. Havard nổi tiếng với nhiều tỉ phú bỏ học nhất
trong danh sách Forbes 400: Bill Gates đã lục tung cả Havard để sáng
lập Microsoft, và mới đây nhất là Mark Zuckerberg của Facebook theo
chân Gates, bỏ Cambridge để thành lập Palo Alto. Nếu bạn chẳng bao giờ
bước chân vào trường Đại học? Cơ hội để kiếm hàng tỉ USD sụt giảm khá
nhiều, nhưng cũng không phải là đã hết hi vọng: 25 người, chiếm 9%
trong số những tỉ phú Mỹ tự thân lập nghiệp năm nay chưa bao giờ học
xong trung học hoặc chỉ có bằng trung học mà thôi.

Vậy các nhà tỉ phú tương lai sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp? Rất nhiều
người trong số các doanh nhân thành công nhất trong danh sách Forbes
400 đã nhập ngũ trước khi khởi nghiệp. Ross Perot Sr. phục vụ trong
Hải quân Mỹ 4 năm trước khi thành lập đế chế IT của ông. S. Daniel
Abraham chiến đấu trong chiến tranh thế giới thứ 2 trước khi trở nên
giàu có nhờ thực phẩm ăn kiêng Slim-Fast diet shakes. Nhà đầu tư Kirk
Kerkorian đã lái máy bay xuyên Đại Tây Dương cho không lực hoàng gia
Anh. Có lẽ tính kỉ luật nghiêm khắc trong cuộc sống quân đội đã rèn
luyện tinh thần thép cho các nhà tỉ phú.

Rất nhiều các tỉ phú tự thân người Mỹ kiếm tiền theo cách truyền
thống: đầu tư vào tài chính. Trong số các thành viên của danh sách
Forbes 400 năm nay, có 80 người kiếm được gia sản kếch xù nhờ các lĩnh
vực liên quan đến tài chính như các quỹ đầu tư phòng thủ và đầu tư vào
các công ty tư nhân. Thật thú vị khi được biết có nhiều tỉ phú đã kiếm
được hàng đống tiền sau khi bị đuổi khỏi công ty cũ. Michael Bloomberg
thành lập Bloomberg LP sau khi ông bị sa thải khỏi Salomon Brothers;
David Tepper bắt đầu mở công ty riêng sau khi thất bại trong nỗ lực
trở thành đối tác của Goldman Sachs và Leon Black và hai đồng nghiệp
trẻ đã thành lập Apollo Management sau khi Drexel Burnham sụp đổ. Bây
giờ, tất cả trong số họ đã trở thành tỉ phú.

Wall Street không phải là nơi duy nhất mà các tỉ phú kiếm được hàng tỉ
USD đầu tiên. California tự hào sở hữu nhiều tỉ phú tự thân hơn các
bang khác: 71 tỉ phú, trong số đó có các doanh nhân sáng giá của nước
Mỹ: tỉ phú của Facebook, của Google, Eli Broad và nhà đầu tư mạo hiểm
John Doerr. Trung Quốc là nước thứ hai sau Mỹ đứng hàng top trong danh
sách các nước sản xuất ra nhiều tỉ phú tự thân lập nghiệp: có 49 tỉ
phú mới xuất hiện trong danh sách mới nhất Người giàu Trung Quốc công
bố hồi tháng 10.

Đa số những người giàu có tự thân lập nghiệp tại Trung Quốc và Mỹ đều
kiếm tiền từ IPOs. Hơn 80% các doanh nhân này quản lý các công ty đã
lên sàn trên khắp thế giới. Pierre Omidyar, người sáng lập ra hãng đấu
giá eBay, kiếm được 7,8 tỉ USD qua một đêm sau IPO của website này.
Hầu hết số tài sản trị giá 12,6 tỉ USD của nhà tiên phong trong lĩnh
vực website Jeff Bezos đều từ số cổ phiếu của ông trong Amazon.com.
Bạn thấy đấy, các tỉ phú có thể kiếm tiền đếm mệt nghỉ từ các công ty
tư nhân, nhưng cũng có cơ hội nhân lên gấp bội tài sản của mình qua
một lần cổ phiếu chào sàn, phải vậy không?

Theo Thanh Vân
ATPVietnam

23/2010/TT-NHNN Quy định về việc quản lý, vận hành và sử dụng hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng

Download now or preview on posterous

2010_11_9_2566_887.pdf (4415 KB)

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao kết Hợp đồng điện tử qua internet

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao kết Hợp đồng điện tử qua internet

THS. TRẦN VĂN BIÊN – Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Khoa học xã hội Việt Nam

Hầu như tất cả (98%) các website chưa cung cấp đầy đủ các thông tin cơ
bản về thương nhân như tên, địa chỉ, số điện thoại, email, giấy phép
đăng ký kinh doanh.

46% các website không công bố bất cứ thông tin gì về các điều khoản
giao dịch, chỉ có 8% công bố đầy đủ các điều khoản giao dịch.

Đa phần website vẫn chưa chú ý thích đáng tới việc xây dựng cơ chế
giải quyết tranh chấp. Chỉ có 4% trong số những website được khảo sát
công bố thông tin về quy trình giải quyết khi xảy ra tranh chấp trong
quá trình thực hiện hợp đồng.

Tại kỳ họp thứ 7 vừa qua, Dự thảo 5 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu
dùng đã được đưa ra Quốc hội để thảo luận. Trong quá trình thảo luận,
một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các
đại biểu Quốc hội là vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong
giao kết hợp đồng điện tử.

Có ý kiến cho rằng, Dự thảo Luật dường như chỉ quy định đối với các
giao dịch truyền thống mà chưa tính đến các phương thức kinh doanh mới
đang phát triển như giao dịch trên Internet hiện nay1. Sau khi kỳ họp
thứ 7, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã phối
hợp với Ban soạn thảo và các cơ quan hữu quan tiến hành nghiên cứu,
tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật theo ý kiến góp ý của đại biểu. Tuy
nhiên, theo dõi bản Dự thảo 5.4 đưa ra tại cuộc họp ngày 14/8/2010 do
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì, có thể nhận thấy,
vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao kết hợp đồng điện
tử qua Internet vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

1. Nhu cầu điều chỉnh pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
trong giao kết hợp đồng điện tử

Hợp đồng điện tử đặc trưng cho các giao dịch được thiết lập từ xa.
Trong mối quan hệ này, người tiêu dùng luôn ở thế yếu so với nhà cung
cấp dịch vụ, hàng hóa. Thế yếu này bắt nguồn từ chính phương thức giao
kết hợp đồng: phải sử dụng biện pháp liên lạc từ xa (qua website,
e-mail hay chat room…). Người tiêu dùng có thể thiếu thông tin về tình
hình thực tế hay pháp luật điều chỉnh quan hệ hợp đồng. Đặc điểm này
là nguyên nhân gây ra bất bình đẳng giữa các bên. Dễ nhận thấy rằng,
khi mua một mặt hàng bất kỳ (ví dụ như quần áo) thông qua một website,
người tiêu dùng không có dịp kiểm tra màu sắc, kích cỡ hay chất liệu
quần áo như khi mua ở một cửa hàng thời trang. Vì vậy, có thể sẽ có
rủi ro khi giao kết hợp đồng, sự đồng ý của người tiêu dùng sẽ không
rõ ràng như khi ký kết hợp đồng với sự hiện diện của các bên. Ở cấp độ
thấp hơn, việc mua hàng thiếu cân nhắc cũng rất đáng ngại, khi đó
người tiêu dùng sẽ không suy nghĩ chín chắn trước khi ký kết hợp đồng
như trong giao dịch truyền thống. Khi các hợp đồng điện tử đa phần
dưới dạng là hợp đồng mẫu, thì vị thế của người tiêu dùng từ xa lại
càng yếu thế vì họ không có quyền thỏa thuận, thương lượng.

Mặc dù có sự bất bình đẳng giữa các bên, có tình trạng bất cân xứng về
thông tin và khả năng thương lượng giữa các bên, quy trình, phương
thức giao kết hợp đồng điện tử có khác biệt, nhưng không phải “cư dân
mạng” nào cũng nắm rõ. Do đó, cần thiết phải có sự can thiệp của pháp
luật để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – bên yếu thế trong quan hệ
hợp đồng điện tử.

Sự thành công của hợp đồng điện tử phụ thuộc vào việc xây dựng một môi
trường giao dịch thu hút cũng như an toàn đối với các bên tham gia.
Điều này đặc biệt đúng khi nói tới khía cạnh bảo vệ người tiêu dùng.
Một yếu tố quan trọng để tạo môi trường cho lòng tin và sự tín nhiệm
trong giao kết hợp đồng điện tử là phải bảo vệ được người tiêu dùng.
Các bên tham gia giao kết hợp đồng điện tử qua mạng Internet không
nhất thiết hay không thể gặp mặt nhau. Thông thường, người tiêu dùng
không biết rõ các thông tin về hàng hóa, dịch vụ được cung cấp như
người bán hàng, khả năng chịu rủi ro sẽ cao hơn, do đó cần có những
quy định pháp luật bảo vệ họ.

2. Thực trạng pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao
kết hợp đồng điện tử

Ở Việt Nam, cùng với những chuyển biến của môi trường xã hội, hạ tầng
công nghệ và khung pháp lý trong những năm gần đây, ứng dụng thương
mại điện tử trong doanh nghiệp ngày càng được mở rộng, đặc biệt là các
ứng dụng trên nền Internet. Số lượng website thương mại điện tử tăng
rất nhanh. Do đặc thù của môi trường Internet, giao dịch tiến hành
trên những website này tuân theo những trình tự và điều kiện rất khác
biệt so với giao dịch truyền thống, đặc biệt trong quy trình giao kết
hợp đồng giữa các bên. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật trước đây (trước
năm 2006) chưa có văn bản nào điều chỉnh vấn đề này, mọi giao dịch
trên các website vẫn được tiến hành một cách tự phát và không có cơ sở
pháp lý để giải quyết những tranh chấp phát sinh.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật hướng
dẫn về quy trình giao kết hợp đồng trên website thương mại điện tử là
hết sức cần thiết, nhằm thiết lập những nguyên tắc và chuẩn mực chung
cho hoạt động của các website, nâng cao tính minh bạch của một hình
thức giao dịch thương mại điện tử phổ biến, đồng thời góp phần bảo vệ
và cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia giao dịch.

Về vấn đề này, đầu tiên phải kể đến Luật Công nghệ thông tin năm 2006.
Khoản 2 Điều 30 Luật này quy định khi thực hiện việc kinh doanh trên
mạng, một website bán hàng phải bảo đảm các yêu cầu: a) cung cấp đầy
đủ, chính xác thông tin về hàng hóa, dịch vụ, điều kiện giao dịch, thủ
tục giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại; b) cung cấp cho
người tiêu dùng thông tin về phương thức thanh toán an toàn và tiện
lợi trên môi trường mạng và c) công bố các trường hợp người tiêu dùng
có quyền hủy bỏ, sửa đổi thỏa thuận trên môi trường mạng.

Trừ trường hợp các bên liên quan có thoả thuận khác, tổ chức, cá nhân
bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phải cung cấp các thông tin sau đây cho
việc giao kết hợp đồng: a) trình tự thực hiện để tiến tới giao kết hợp
đồng trên môi trường mạng; b) biện pháp kỹ thuật xác định và sửa đổi
thông tin nhập sai; c) việc lưu trữ hồ sơ hợp đồng và cho phép truy
nhập hồ sơ đó. Khi đưa ra các thông tin về điều kiện hợp đồng cho
người tiêu dùng, tổ chức, cá nhân phải bảo đảm cho người tiêu dùng khả
năng lưu trữ và tái tạo được các thông tin đó (Điều 31 Luật Công nghệ
thông tin năm 2006).

Một thực tế trong giao dịch điện tử là mọi người thường vội vã nhấp
nút “Gửi” khi thực ra họ chưa định làm thế. Nhiều người giao kết hợp
đồng qua mạng chắc chắn đã từng gặp trường hợp nhập thông tin vào mẫu
trên website mà sai về mọi thứ, từ lỗi chính tả đến số lượng và món đồ
định mua. Những lỗi này thường mang tính khách quan, thể hiện sự không
thống nhất giữa thao tác bên ngoài với ý chí bên trong của người mua.
Để đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng trong những trường hợp như thế
này, Luật Công nghệ thông tin năm 2006 đưa ra biện pháp tại Điều 32:
“Trường hợp người mua nhập sai thông tin gửi vào trang thông tin điện
tử bán hàng mà hệ thống nhập tin không cung cấp khả năng sửa đổi thông
tin, người mua có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu đã thực hiện
các biện pháp sau đây:

1. Thông báo kịp thời cho người bán biết về thông tin nhập sai của
mình và người bán cũng đã xác nhận việc nhận được thông báo đó;

2. Trả lại hàng hoá đã nhận nhưng chưa sử dụng hoặc hưởng bất kỳ lợi
ích nào từ hàng hóa đó”.

Giải pháp tương tự cũng được quy định tại Điều 15 Nghị định số
57/2006/NĐ-CP về thương mại điện tử khi cho phép cá nhân mắc phải lỗi
nhập thông tin khi giao tiếp với một hệ thống thông tin tự động có thể
rút bỏ phần chứng từ điện tử có lỗi.

Tuy nhiên, có thể nhận thấy các quy định nêu trên mới chỉ là quy định
khái quát, mang tính nguyên tắc, để đi vào cuộc sống thì cần phải có
những quy định cụ thể, chi tiết hơn. Thực hiện chức năng quản lý nhà
nước về thương mại điện tử, Bộ Công thương đã xây dựng và ban hành
Thông tư số 09/2008/TT-BCT ngày 21/7/2008 hướng dẫn việc cung cấp
thông tin và giao kết hợp đồng trên website thương mại điện tử nhằm
đáp ứng các nhu cầu nói trên của thực tiễn kinh doanh. Thông tư được
xây dựng theo những quan điểm chủ yếu là: điều chỉnh những vấn đề mang
tính đặc thù của việc giao kết hợp đồng trên website thương mại điện
tử, còn việc thực hiện hợp đồng được điều chỉnh bởi pháp luật chung về
hợp đồng (cũng như hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải tuân thủ
pháp luật chung về thương mại); điều chỉnh việc giao kết hợp đồng trên
website thương mại điện tử giữa thương nhân với khách hàng (là cá nhân
hoặc tổ chức). Các giao dịch giữa cá nhân và cá nhân là giao dịch dân
sự, không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư. Mục tiêu của Thông tư
là đảm bảo sự cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia giao kết hợp đồng
trên website thương mại điện tử do khách hàng thường ở thế bất lợi hơn
trong việc tiếp cận thông tin và bị động hơn trong việc thỏa thuận các
điều kiện hợp đồng; đưa ra một khung quy định chung về những thông tin
cần được cung cấp và quy trình giao kết hợp đồng trên các website
thương mại điện tử nhằm bảo vệ lợi ích tối thiểu cho khách hàng.
Thương nhân là bên chiếm ưu thế hơn trong việc đề ra các điều khoản
của hợp đồng, do đó có thể chủ động áp dụng những biện pháp nhằm bảo
vệ lợi ích của mình khi giao dịch với khách hàng trên website thương
mại điện tử.

Dựa trên những yếu tố đặc thù của môi trường mạng, Thông tư số
09/2008/TT-BCT quy định về một quy trình giao kết hợp đồng tiêu biểu
qua website thương mại điện tử, qua đó giúp phân định phạm vi trách
nhiệm của mỗi bên trong các giao dịch này, đồng thời giảm bớt sự bất
bình đẳng giữa khách hàng và thương nhân trong giao kết hợp đồng. Bên
cạnh những điều khoản về quy trình giao kết hợp đồng, Thông tư số
09/2008/TT-BCT còn quy định cụ thể việc cung cấp thông tin trên các
website thương mại điện tử nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong
quá trình giao dịch với yêu cầu những thông tin này phải: a) rõ ràng,
chính xác, dễ tìm và dễ hiểu; b) được sắp xếp tại các mục tương ứng
trên website và có thể truy cập bằng phương pháp trực tuyến; c) có khả
năng lưu trữ, in ấn và hiển thị được về sau và d) được hiển thị rõ đối
với khách hàng trước thời điểm khách hàng gửi đề nghị giao kết hợp
đồng. Những thông tin mà thương nhân phải công bố trên website theo
quy định của Thông tư số 09/2008/TT-BCT bao gồm: thông tin về thương
nhân và người sở hữu website; thông tin về hàng hóa, dịch vụ; thông
tin về giá cả; thông tin về các điều khoản giao dịch; thông tin về vận
chuyển và giao nhận; thông tin về các phương thức thanh toán; thông
tin đầy đủ và trung thực về việc được chứng nhận website thương mại
điện tử uy tín. Thông tư số 09/2008/TT-BCT còn dành một mục (Mục IV)
quy định một số vấn đề đặc thù trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
khi giao kết hợp đồng trên website thương mại điện tử, như cơ chế rà
soát và xác nhận nội dung hợp đồng; thủ tục chấm dứt hợp đồng đối với
hợp đồng cung ứng dịch vụ trực tuyến dài hạn; giải quyết tranh chấp
liên quan đến các hợp đồng giao kết trên website thương mại điện tử;
bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng trên website thương mại điện
tử…

Có thể nhận thấy, các quy định pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng trong giao kết hợp đồng điện tử của Việt Nam về cơ bản
đã tiệm cận được xu hướng điều chỉnh pháp luật trên thế giới, như quy
định về nghĩa vụ cung cấp thông tin của tổ chức, cá nhân kinh doanh
hàng hóa, dịch vụ; quy định về cơ chế rà soát và xác nhận nội dung hợp
đồng; quy định về sửa lỗi do nhập sai thông tin khi giao kết hợp đồng
qua mạng; quy định bảo vệ thông tin cá nhân của người tiêu dùng khi
giao kết hợp đồng qua mạng… Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam chưa có quy
định cho phép người tiêu dùng có quyền rút lui khỏi hợp đồng, trả lại
hàng hóa đã mua và không phải bồi thường, khi giao kết hợp đồng qua
Internet trong một thời hạn nhất định như pháp luật của một số nước
tiên tiến trên thế giới2. Quyền rút lui khỏi hợp đồng giúp người tiêu
dùng không bị rơi vào thế yếu, nếu nhận thấy mặt hàng mua từ xa không
phù hợp với yêu cầu (chẳng hạn như quần áo không vừa), người tiêu dùng
có thể thay đổi ý định mà không phải chịu phạt. Bên cạnh đó, các quy
định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao kết hợp đồng điện
tử còn nằm rải rác ở các văn bản khác nhau, khó cho việc tra cứu và
quan trọng hơn, phần lớn các quy định này mới chỉ được quy định trong
một văn bản có hiệu lực pháp lý thấp (Thông tư số 09/2008/TT-BCT), nên
hiệu quả điều chỉnh trong thực tiễn chưa cao (có thể thấy rõ điều này
qua số liệu khảo sát được trình bày dưới đây). Điều đáng tiếc là trong
quá trình xây dựng Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhiều quy
định của Thông tư số 09/2008/TT-BCT được đánh giá là khá tốt lại chưa
được pháp điển hóa, nâng lên thành luật quy định trong Dự thảo Luật
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Sau khi Thông tư số 09/2008/TT-BCT được ban hành, một cuộc khảo sát về
mức độ tuân thủ các quy định của Thông tư đã được tiến hành đối với 50
website thương mại điện tử do Cục Thương mại điện tử và Công nghệ
thông tin kết hợp thuộc Bộ Công thương phối hợp với Hiệp hội Thương
mại điện tử Việt Nam. Kết quả khảo sát đối với một số tiêu chí cơ bản
cho thấy:

Hầu hết website (96%) đều mô tả khá rõ ràng về hàng hóa, dịch vụ mà
mình cung cấp. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng dễ dàng
đưa ra các quyết định mua hàng cũng như xây dựng lòng tin của khách
hàng tốt hơn khi thăm các website.

Giá cả của các hàng hóa dịch vụ là tiêu chí duy nhất mà tất cả các
website đều đăng tải. Tuy nhiên, khi đi vào chi tiết thì chỉ có 38%
các website công bố rõ ràng cơ cấu giá (giá trước thuế, giá sau thuế,
chi phí vận chuyển, các chi phí có liên quan…).

Đa số các website đều có cơ chế trả lời đề nghị giao kết hợp đồng của
khách hàng (80%), nhưng còn 20% website không có bất kỳ hình thức trả
lời đề nghị giao kết hợp đồng nào trong một khoảng thời gian cụ thể.

Hầu như tất cả (98%) các website chưa cung cấp đầy đủ các thông tin cơ
bản về thương nhân như tên, địa chỉ, số điện thoại, email, giấy phép
đăng ký kinh doanh.

46% các website không công bố bất cứ thông tin gì về các điều khoản
giao dịch, chỉ có 8% công bố đầy đủ các điều khoản giao dịch.

Đa phần website vẫn chưa chú ý thích đáng tới việc xây dựng cơ chế
giải quyết tranh chấp. Chỉ có 4% trong số những website được khảo sát
công bố thông tin về quy trình giải quyết khi xảy ra tranh chấp trong
quá trình thực hiện hợp đồng.

Một tiêu chí rất quan trọng nữa để đánh giá về một website thương mại
điện tử là chính sách bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng. Thông
tin cá nhân gần đây đã trở thành vấn đề nổi cộm trên thế giới và được
rất nhiều quốc gia và tổ chức quan tâm. Kết quả khảo sát cho thấy, tất
cả website thuộc mẫu điều tra đều có thu thập thông tin cá nhân của
khách hàng, kể cả những thông tin cực kỳ nhạy cảm như thẻ tín dụng.
Nhưng chỉ có 12% các website công bố chính sách bảo vệ thông tin cá
nhân, 6% có cơ chế cho phép khách hàng lựa chọn đồng ý hoặc từ chối
cung cấp thông tin cá nhân khi tham gia giao dịch3.

So với Dự thảo 5, quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong
giao kết hợp đồng điện tử của Dự thảo 5.4 Luật Bảo vệ quyền lợi người
tiêu dùng có hai điểm bổ sung đáng chú ý:

Một là, quy định tại khoản 3 Điều 13: “Trường hợp giao kết hợp đồng
qua phương tiện điện tử, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng
hóa, dịch vụ phải tạo điều kiện cho người tiêu dùng xem toàn bộ hợp
đồng trước khi giao kết”.

Hai là, quy định tại khoản 2 Điều 19: “Trường hợp giao dịch qua trang
thông tin điện tử, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa,
dịch vụ có trách nhiệm cung cấp cho người tiêu dùng khả năng truy
nhập, tải, lưu giữ và in hóa đơn, chứng từ, tài liệu quy định tại
khoản 1 Điều này”.

Tuy nhiên, quy định tại khoản 3 Điều 13 là không khả thi, bởi đối với
trường hợp giao kết hợp đồng qua điện thoại (một loại phương tiện điện
tử), thì các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
dù muốn cũng không thể cho người tiêu dùng xem toàn bộ hợp đồng trước
khi giao kết được.

Để Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sau khi được ban hành có tính
khả thi và đáp ứng nhu cầu điều chỉnh của thực tiễn hiện nay, thì một
trong những nguyên tắc quan trọng cần phải quán triệt trong quá trình
xây dựng Dự thảo Luật này là: các biện pháp và mức độ bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng trong các giao dịch điện tử không thấp hơn so với các
giao dịch truyền thống.

Nhằm hoàn thiện Dự thảo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chúng
tôi cho rằng, các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong
giao kết hợp đồng điện tử cần được quy định đầy đủ và chi tiết hơn.
Ban soạn thảo nên tổng kết, nghiên cứu và pháp điển hóa các quy định
về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giao kết hợp đồng điện tử
nằm rải rác ở các văn bản khác nhau và có hiệu lực pháp lý thấp như đã
phân tích ở mục 2 để đưa vào trong Dự thảo Luật này.

Chú thích:

(1) http://dantri.com.vn/c20/s20-400158/nguoi-tieu-dung-truc-tuyen-de-bi-gai-bay.htm

(2) Ví dụ, ở Pháp, người tiêu dùng có quyền rút lui khỏi hợp đồng
trong thời hạn 07 ngày, không kể ngày lễ và chủ nhật: Đối với hàng
hóa, tính từ ngày người tiêu dùng nhận được hàng hóa, nếu đã có thư
khẳng định lại của thương nhân qua đường thư điện tử (email); đối với
dịch vụ, thời hạn này được tính từ ngày ký kết hợp đồng hoặc từ ngày
thương nhân thực hiện việc khẳng định lại thông tin bằng thư điện tử.

Trong trường hợp thương nhân không thực hiện nghĩa vụ khẳng định lại
thông tin bằng email, thì thời hạn mà người tiêu dùng có quyền rút lui
khỏi hợp đồng là 03 tháng: Đối với hàng hóa, tính từ ngày người tiêu
dùng nhận được hàng hóa; đối với dịch vụ, tính từ ngày ký kết hợp
đồng.

Trong trường hợp người tiêu dùng thực hiện quyền rút lui khỏi hợp
đồng, thương nhân phải hoàn trả lại số tiền đã nhận trong thời hạn tối
đa là 30 ngày.

Quyền rút lui khỏi hợp đồng của người tiêu dùng không áp dụng đối với
những hàng hàng hóa hoặc dịch vụ được sử dụng ngay lập tức như: băng,
đĩa hình; băng, đĩa nhạc; các phần mềm tin học hay báo chí điện tử…

(3) Bộ Công thương (2010), Báo cáo thương mại điện tử Việt Nam 2009, tr. 31-32.

Nguồn: nclp.org.vn

Vốn vàng trong dân - Làm gì khai thác kho vàng 1.000 tấn?

THỨ TƯ, 10 THÁNG 11 2010 15:19

(VNNIndex - Đầu tư) Khác với nhiều nước trên thế giới, nguồn vàng
trong dân ở nước ta chiếm tỷ lệ rất lớn so với quy mô kinh tế - đến
1.000 tấn vàng (tương đương 45 tỷ USD, chiếm 1/2 GDP). Làm thế nào để
biến số vàng trong dân trở thành nguồn vốn phục vụ nền kinh tế là vấn
đề cần giải quyết vì mục tiêu ích nước, lợi nhà.

Thế giới: Trở lại kỷ nguyên vàng

Vào cuối những năm 90, các nước trên thế giới quan niệm tiền giấy có
giá trị luân chuyển hàng hóa quan trọng nhất và họ nhấn chìm vai trò
của vàng xuống mức rất thấp.

Đặc biệt, vào tháng 8-1999 giá vàng rơi xuống mức thấp nhất, chỉ còn
252USD/ounce. Và trong bối cảnh ngân hàng trung ương các nước tranh
nhau bán vàng ra, để cứu vãn giá vàng, các nước đã ngồi lại với nhau
thống nhất quy định hạn mức bán vàng, giúp giá vàng hồi phục.

Cũng chính trong giai đoạn này, toàn cầu hóa khiến hệ thống tài chính
thế giới trở nên bất định. Nhiều cú sốc tài chính, tiền tệ, kể cả sự
sụp đổ các ngân hàng, đã khiến người ta nghiệm ra rằng vàng vẫn là thứ
đáng giá nhất và họ lại lao vào cất trữ.

Tại nhiều nước vàng được xem là công cụ bảo vệ đồng tiền của mình,
tránh ràng buộc quá mạnh vào USD. Từ đó đến nay, vàng luôn được coi là
tài sản tài chính cơ bản của hầu hết các ngân hàng trung ương bên cạnh
ngoại tệ và trái phiếu chính phủ.

Đến nay ước tính 25% lượng vàng trên thế giới được cất giữ tại quỹ của
các ngân hàng trung ương. Sở dĩ các ngân hàng trung ương lao vào mua
vàng vì họ nhận ra vàng không thể “phù phép” được, còn tiền giấy ngân
hàng trung ương nào cũng muốn “phù phép”.

Trong thời gian tới nếu kinh tế thế giới phục hồi mạnh và tương đối
vững chắc, kiềm chế lạm phát thấp và USD ổn định, các nhà đầu tư trên
thế giới sẽ nghĩ đến việc bán vàng để đầu tư vào các kênh tiềm năng
khác.

Nhưng nếu thị trường tài chính tiếp tục bất ổn và kinh tế thế giới
phục hồi mong manh, đặc biệt USD mất giá liên tục, người ta sẵn sàng
đổ vốn vào đầu tư vàng.

Đã có nhiều chuyên gia tài chính nhận định kỷ nguyên vàng sẽ quay trở
lại giống như như thời kỳ 1975-1980 và khả năng vàng quay đầu giảm
mạnh như cuối thập niên 90, đầu năm 2000 sẽ khó xảy ra.

Do vậy, có thể thấy làm thế nào hạn chế tâm lý cất trữ vàng trong dân
không chỉ là vấn đề của nước ta mà còn là vấn đề đặt ở nhiều nước trên
thế giới.

Tuy nhiên khác với nước ta, các nước trên thế giới có nguồn vàng cất
trữ trong dân so với quy mô kinh tế không đáng kể.

Như tại Hoa Kỳ nguồn dự trữ vàng trong dân chỉ chiếm 1,8-2% GDP, vàng
nằm dưới dạng trang sức và dự trữ trong kho Ngân hàng Trung ương Hoa
Kỳ (FED) là chính.

Trong nước: Chưa tạo thanh khoản vàng

Thông tư 22 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành về việc quản lý
thị trường vàng mới chỉ làm được việc phòng ngừa rủi ro của giá vàng
đối với hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM). NHNN lo ngại khi NHTM
huy động vốn vàng để chuyển đổi thành tiền đồng cho vay sẽ gặp những
rủi ro về giá.

Trên thực tế, khảo sát của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho thấy
một số NHTM có hoạt động kinh doanh vàng thừa nhận việc huy động vàng
không khó, nhưng cho vay rất phức tạp và rủi ro rất lớn.

Rủi ro ấy thậm chí còn lớn hơn cả rủi ro của tỷ giá hối đoái. Bởi với
tỷ giá hối đoái các ngân hàng còn biết được do NHNN khống chế, còn
vàng phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường quốc tế.

Chính vì thế, huy động vốn và cho vay bằng vàng ở nước ta từ trước đến
nay chỉ lẩn quẩn trong khu vực huy động và cho vay để chế tác nữ
trang, đúc vàng miếng chứ không huy động được nguồn vốn này để đầu tư
vào lĩnh vực công nghiệp, thương mại, tín dụng vàng không thể mở rộng
được.

Khai thác bằng cách nào?

Trong vài ngày tới Chính phủ sẽ có một cuộc họp bàn về vấn đề khai
thác vốn vàng trong dân. Chuẩn bị cho cuộc họp này, Ủy ban Giám sát
tài chính Quốc gia dự kiến sẽ kiến nghị Chính phủ 3 vấn đề chính về
vốn hóa thị trường vàng trong nước.

Thứ nhất, trước mắt vẫn cho phép các NHTM kinh doanh vàng, trong đó
được huy động và cho vay vàng, không nhất thiết phải cấm việc cho vay
đúc vàng miếng, không để thị trường vàng chỉ phục vụ cho vàng trang
sức. Trong số 32.000 tấn vàng trên thế giới chỉ có khoảng 2.500 tấn
vàng được sử dụng làm trang sức, còn lại là vàng tồn tại dưới dạng để
dành, cất trữ (vàng miếng).

Nếu như Thông tư 22 chỉ cho vay vàng làm trang sức, với 45 tỷ USD vàng
trong dân để làm trang sức là điều phi lý. Đối với các NHTM lớn, NHNN
có thể thẩm tra kỹ lưỡng để cho phép họ có quyền kinh doanh vàng trên
tài khoản nước ngoài và có sự giám sát về hạn mức cụ thể, các ngân
hàng có thể dùng công cụ riêng để phòng ngừa rủi ro cho mình.

Thứ hai, có thể trong năm sau Chính phủ nên sử dụng cơ chế cho phép
phát hành trái phiếu bằng vàng, cho phép các NHTM sử dụng nghiệp vụ
tái cấp vốn, tái chiết khấu bằng vàng tại NHNN và cho phép NHNN dự trữ
vàng thật sự như dự trữ một loại ngoại tệ. Để dự trữ vàng, NHNN có thể
cung ứng tiền đồng thông qua mua vàng, hoặc tín dụng…

Thứ ba, về lâu dài muốn chống USD hóa, chống vàng hóa phải có giải
pháp để hệ thống NHTM không nhận tiền gửi và cho vay bằng USD và vàng.

Nhưng để đi đến một đích cuối cùng phải có một bước quá độ nhằm tận
dụng nguồn vốn trong dân dưới dạng vàng và ngoại tệ. Bởi thời điểm này
dân chúng chưa thật sự tin tưởng vào tiền đồng nên buộc phải huy động
cả nguồn ngoại tệ.

(Nguồn tin: Stockbiz tài chính Ngân Hàng)
Nguồn : http://www.vnnindex.com/dau_tu/thi_truong_vang/von_vang_trong_dan_-_lam_gi_kh...

VnEconomy - Chủ tịch Sacomreal: “Trung thực, trung th�nh phải được xếp đầu” -

Bộ phim truyền hình "Gia đình đá quý", vừa kết thúc trên kênh VTV3,
thể hiện một gia đình thành đạt nhưng nghiêm khắc, đã buộc người con
trai lớn sau khi đi học ở nước ngoài về phải tự kiếm sống trong một
năm với số vốn nhỏ.

Không phải là phim hay truyện, nhưng Đặng Hồng Anh - Chủ tịch Hội đồng
Quản trị Công ty Cổ phần Địa ốc Sài Gòn Thương Tín (Sacomreal) - cũng
từng bị “quẳng” ra thương trường với số vốn vỏn vẹn 5 triệu đồng. Hỏi
anh sợ không, Hồng Anh cười: "Tôi tự tin với kế hoạch của mình và sẵn
sàng chinh phục những thách thức phía trước”.

Ra kinh doanh, Hồng Anh không thấy bỡ ngỡ lắm, bởi từ nhỏ anh đã theo
ba đến sân bóng và bán thuốc đông y, đó là nghề của ông nội với những
bài thuốc gia truyền chữa bệnh nội khoa, xương khớp. Khi lớn hơn, Anh
có ước mơ rất giản dị là sẽ thành "sản xuất mật rỉ, đường cát" theo
nghiệp mẹ.

Anh kể: "Việc mở quán bánh canh cá là ý của ba, mục đích ba muốn tôi
biết kiếm tiền khó như thế nào và thật sự bản thân tôi cũng muốn trải
nghiệm cảm giác kiếm tiền như thế nào. Cũng làm chủ với 3, 4 nhân
viên, cũng bưng bê từ lọ nước mắm đến đĩa chanh, ớt, một tô bánh canh
có mấy ngàn đồng, nhưng mình phải đích thân làm".

Để lại hàng quán ổn định sau một năm, anh chuyển sang phụ người cô
đang kinh doanh ngành sắt cuộn. Sau này, anh còn quản lý đội xe cho
mẹ, mở cửa hàng cây kiểng… Có lẽ những vốn liếng thương trường đầy thử
thách như thế đã đưa anh đến chiếc ghế Tổng giám đốc rồi Chủ tịch Hội
đồng Quản trị Sacomreal một cách thuyết phục.

Anh từng đạt nhiều danh hiệu như Doanh nhân trẻ xuất sắc Tp.HCM, Doanh
nhân Sài Gòn tiêu biểu, Sao đỏ, Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu... Với
những người trẻ xông xáo, giải thưởng hay danh hiệu có phải là cái gì
đó có ý nghĩa thực sự không, thưa anh?

Bản thân tôi cảm thấy tự hào và hãnh diện, vì các danh hiệu là sự
khẳng định những gì tôi đã suy nghĩ về giá trị của thế hệ 8X, thế hệ
lớn lên sau chiến tranh, được kế thừa và nhiều kỳ vọng trong giai đoạn
xây dựng đất nước. Tôi thấy rằng, thế hệ sinh sau chiến tranh như tôi
sẽ khẳng định mình bằng công cuộc phát triển kinh tế, xã hội thông qua
việc xây dựng và phát triển doanh nghiệp để mỗi năm đóng góp nhiều hơn
vào ngân sách nhà nước.

Những thành quả, những giải thưởng giúp tôi tự tin cho suy nghĩ này.
Đối với Sacomreal, rất nhiều cộng sự trẻ tuổi như tôi đã cùng nhau đem
lại thành công cho Sacomreal và cũng là cách khẳng định mình.

Quyết định rời bỏ thể thao chuyên nghiệp trong khi còn rất trẻ và
đang ở đỉnh cao sự nghiệp có để lại tiếc nuối cho anh? Nếu thời gian
quay lại, anh có thay đổi không?

Tôi đã rất buồn và cảm thấy vô cùng hụt hẫng một thời gian dài, khi
quyết định rời bỏ niềm đam mê lớn là môn tennis sau hơn 10 năm gắn
bó... Gia đình không can thiệp vào chuyện này, nhưng tôi biết việc gợi
ý kinh doanh là cách làm cho tôi vơi đi bức xúc của tuổi trẻ và hướng
tôi đến việc tạo lập cuộc sống căn cơ hơn.

Tôi không nghĩ là doanh nhân hay trở thành vận động viên tennis có sự
khác biệt rạch ròi. Đều là sự khẳng định giá trị và khả năng của bản
thân, hướng đến mục đích là thành công. Chỉ có điều, không như trước
đây, mọi quyết định của tôi hiện nay không chỉ liên quan đến cá nhân
mà là gắn kết với tên tuổi, thương hiệu và cuộc sống của hơn 400 cán
bộ, công nhân viên Sacomreal. Vì vậy, tôi đã phải cẩn trọng hơn nhiều,
mọi quyết định không bộc phát cá nhân như trước đây nữa.

Từ khi bước vào thương trường đến nay, quyết định nào đối với anh là
quan trọng nhất?

Đó là khi ba tôi hỏi trong một bữa cơm gia đình: "Con có đủ sức vận
hành Sacomreal không?". Thật sự là trước đó, tôi chưa hình dung được
là sẽ bước vào lĩnh vực bất động sản này. Mẹ thì kinh doanh đường, ba
làm ngân hàng, tôi vốn thường xuyên theo ba mẹ nên cũng có chút nghĩ
ngợi về nghề nghiệp tương lai và thiên về định hướng của ba hơn.

Tôi hiểu ba tôi, hỏi tức là gợi ý và muốn tôi đi vào hướng phát triển
này. Tôi muốn thử, muốn trải nghiệm ở một lĩnh vực mới. Áp lực mà tôi
phải đối diện trong quyết định quan trọng này là tôi chỉ quen với việc
làm ăn có số vốn 1 hoặc 2 tỷ đồng, còn đây là quản lý một doanh nghiệp
có nhân sự đông hơn, chuyên nghiệp hơn và quản lý cao hơn… cũng khác
hẳn. Đặc biệt, tôi phải tạo ra được lợi nhuận trên số vốn lớn gấp hàng
chục lần trước đây.

Vấn đề ở đây không chỉ là hiệu quả kinh doanh mà còn gắn với uy tín
của cá nhân tôi và uy tín của cả gia đình nữa, không thành công chắc
chắn sẽ ảnh hưởng ngay đến ba tôi và thương hiệu Sacombank.

Đó có lẽ là một áp lực lớn, cũng như con cái của những cầu thủ giỏi,
những nghệ sĩ nổi danh. Nhưng dường như tôi thấy anh đi qua áp lực khá
nhẹ nhàng. Những quyết định mạnh dạn như đầu tư sàn giao dịch bất động
sản 24 giờ, giao dịch trực tiếp qua màn hình cảm ứng, xây nhà trả góp
trọn gói hay hỗ trợ mua nhà trả góp 20 năm… đã giúp Sacomreal thay đổi
diện mạo nhanh chóng.

Tôi bắt đầu bằng những vấn đề rất nhỏ như đẩy nhanh thực hiện quy
trình pháp lý. Không đợi người ta đến tìm mà tôi chủ động đi làm môi
giới bất động sản, tìm kiếm các hoạt động kinh doanh để có nguồn thu.
Làm rồi mới thấy môi giới chỉ là một mảng nhỏ của nghề và chỉ thu được
những khoản phí rất ít, từ 1 - 2% mà thôi.

Từ đó tôi suy nghĩ, biết được khách hàng và có nơi bán thì tại sao
mình không làm, không chủ động kiếm nguồn cung ứng và khách hàng cho
riêng mình, từ đó dẫn đến việc Sacomreal mua sĩ bán lẻ và cũng chủ
động trong việc tìm kiếm quỹ đất dành cho các dự án bất động sản mang
thương hiệu Sacomreal.

Cũng qua nghiên cứu, tôi thấy ở nước ngoài, ngân hàng sẵn sàng cho vay
mua nhà vài mươi năm tùy độ tuổi và nghề nghiệp. Ở Việt Nam lúc đó cho
vay nhiều lắm là 5 - 7 năm là hết rồi. Nước ngoài thực hiện cho vay vì
luật lệ rõ ràng, bảo đảm quyền lợi cho ngân hàng. Người mua không
thanh toán được thì bị trục xuất khỏi nhà, không thực hiện thì cắt an
sinh xã hội. Còn đối với Việt Nam, thủ tục kéo dài dẫn đến kẹt vốn
ngân hàng nên họ rất ngại cho vay dài hạn.

Lúc đó, Sacomreal trình bày với ngân hàng, việc cho vay dài hạn cũng
không phải là rủi ro nếu có công ty bất động sản đứng ra chịu trách
nhiệm. Nếu khách hàng không có khả năng trả nợ thì công ty bất động
sản thay mặt giải quyết. Do đó, từ năm 2005, Sacombank là ngân hàng
đầu tiên đứng bảo lãnh cho người mua nhà vay dài hạn đến 20 năm.

Người ta nói không phải lúc nào các doanh nghiệp cũng có “cơ hội” để
đối đầu với những khó khăn kinh tế như hiện nay. Với những quản lý trẻ
như anh, đây có phải là một cú sốc?

Đối với doanh nghiệp bất động sản, nguồn vốn để phát triển dự án là
bài toán nan giải nhất trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế vừa qua.
Thực sự rất nan giải đấy! Trong hai năm 2008 - 2009, khi thị trường
bất động sản Tp.HCM nói riêng và cả nước nói chung đi xuống và gần như
rơi vào tình trạng đóng băng, hầu hết các doanh nghiệp không thể huy
động vốn để phát triển dự án.

Thế nhưng, từ khi còn là ông chủ quán bánh canh, tôi đã nghĩ rằng,
khó khăn nào cũng có cách giải quyết. Sacomreal đã nghiên cứu nhiều
phương thức kinh doanh mới, trong đó hình thức huy động vốn bằng trái
phiếu đã được đưa ra thị trường. Ở thời điểm 2008, đây là loại hình
huy động vốn mới và chưa được áp dụng trên thị trường.

Tuy nhiên, với uy tín thương hiệu Sacomreal và những lợi thế về lãi
suất, quyền mua căn hộ và các quyền lợi cộng thêm khác dành cho khách
hàng mua trái phiếu, chỉ trong ba ngày Sacomreal đã huy động được 850
tỷ đồng để phát triển dự án Phú Lợi 1 và dự án Belleza. Chúng tôi đã
đi qua khó khăn như thế đấy!

Đó là bản lĩnh doanh nghiệp hay những tính toán có tính thuần kỹ thuật
phân tích?

Trong khó khăn, nếu tỉnh táo chúng ta sẽ nhìn thấy nhiều cơ hội và đó
sẽ là điều kiện tốt để phát triển. Đối với Sacomreal, bên cạnh việc
phát hành trái phiếu dự án thì việc liên kết, hợp tác với các đối tác
uy tín trong và ngoài nước để cùng phát triển dự án chuyên nghiệp là
hướng đi có hiệu quả. Việc hợp tác này, không chỉ giúp Sacomreal huy
động được vốn phát triển dự án đúng tiến độ mà còn tạo ra diện mạo mới
cho các dự án bất động sản.

Đơn cử, việc Sacomreal hợp tác với Tập đoàn Gamuda Behard (Malaysia)
để cùng phát triển dự án Celadon City với quy mô hơn 82ha, tổng vốn
đầu tư lên đến 24.758 tỷ đồng là minh chứng. Gamuda với kinh nghiệm
hơn 30 năm trong lĩnh vực đầu tư - phát triển các khu đô thị, cơ sở hạ
tầng, giao thông tại Malaysia, Ấn Độ, Singapore… cùng với Sacomreal là
doanh nghiệp có thị phần lớn và uy tín tại Việt Nam sẽ là một sự cộng
hưởng tốt để cùng phát triển dự án Celadon City trở thành dự án kiểu
mẫu với môi trường sống trong lành, kiến trúc hiện đại và tiện nghi
nhất tại Việt Nam trong thời gian tới.

Khi nền kinh tế suy thoái, sức mua cũng giảm đáng kể, vì vậy để phù
hợp với thị trường chúng tôi rút ra bài học kinh doanh hài hòa theo cả
hai hướng “Bán cái mọi người cần” và “Bán cái mình đang có”. Với những
cái đang có, chúng tôi phải nghiên cứu, trau chuốt cho nó phù hợp với
nhu cầu của khách hàng. Còn đối với cái mọi người cần, thì đó là định
hướng để chúng tôi đáp ứng nhu cầu, để từ đó có thể phục vụ tốt nhu
cầu của khách hàng.

Chọn thời điểm này lên sàn, anh có tự tin không? Quyết định này có ý
nghĩa như thế nào với chiến lược phát triển hiện tại và lâu dài của
công ty?

Kế hoạch tham gia sàn chứng khoán năm 2010 đã được chúng tôi đã đưa
vào chiến lược phát triển 5 năm, giai đoạn 2006 - 2010 và đã có sự
chuẩn bị chu đáo.

Khi đặt nhiêm vụ lên sàn, Sacomreal nhắm đến nhiều mục tiêu như tiếp
cận được nguồn vốn trung và dài hạn để phát triển các dự án lớn, tăng
thanh khoản cho nhà đầu tư cổ phiếu Sacomreal, nâng tính chuyên nghiệp
cho Sacomreal trong các hoạt động quản trị, kiểm soát, điều hành và
tính minh bạch trong các báo cáo tài chính.

Chúng tôi sẽ thuyết phục các nhà đầu tư bằng những tiềm năng phát
triển trong tương lai, những dự án mà Sacomreal đang đeo đuổi hoặc khả
năng thực có như quỹ đất 620 ha tại Tp.HCM và các tỉnh lân cận, chia
sẻ định hướng chiến lược đến năm 2020… Chúng tôi cần những nhà đầu tư
chiến lược song hành với mình hơn là người chỉ biết hàng ngày nhìn vào
chỉ số VN-Index.

Hơn nữa, đây cũng là thời điểm phù hợp với việc đón đầu sự phục hồi
của nền kinh tế trong và ngoài nước, mức độ đầu tư của các ngành nghề
cũng được thuận lợi hơn.

Sacomreal đã ít nhiều gắn với tên tuổi Đặng Hồng Anh. Anh bây giờ là
một doanh nhân trẻ thành công, vậy 10 năm nữa, Sacomreal sẽ là một
doanh nghiệp như thế nào?

Mục tiêu chiến lược phát triển của Sacomreal từ đây đến năm 2020 có
thể tóm tắt: Sacomreal sẽ trở thành một trong 5 nhà đầu tư bất động
sản hàng đầu Việt Nam và thương hiệu Sacomreal sẽ nằm trong top đầu.
Bên cạnh đó, là việc không ngừng mở rộng đầu tư, hợp tác với các công
ty bất động sản ở nước ngoài và phát triển quỹ đất đảm bảo triển khai
thực hiện dự án. Sacomreal sẽ là nhà đầu tư phát triển bất động sản
chuyên nghiệp, uy tín, mang đến cho khách hàng cuộc sống chất lượng,
hiện đại và tiện nghi. Đồng thời, sẽ trở thành nhà phân phối và tư vấn
chuyên nghiệp để mang đến cho khách hàng dịch vụ trọn gói với chất
lượng tốt nhất.

Quản trị doanh nghiệp hiện đại đồng nghĩa với phân việc và phân quyền.
Anh đã làm điều này như thế nào ở Sacomreal?

Ban đầu, Sacomreal chỉ là công ty nhỏ hoạt động trong lĩnh vực bất
động sản với số vốn điều lệ ban đầu chỉ 11 tỷ đồng và 19 nhân sự. Trải
qua 6 năm hoạt động, Sacomreal đã có chỗ đứng trên thị trường bất động
sản Việt Nam với số vốn điều lệ là 1.000 tỷ đồng, vốn tự có hơn 1.800
tỷ đồng và nhân sự lên đến 400 người.

Sacomreal hoạt động theo mô hình công ty mẹ - con với hệ thống các
công ty thành viên gồm: Công ty TNHH Một thành viên Kinh doanh - Dịch
vụ Địa ốc Sài Gòn Thương Tín (Sacomreal - S), Công ty TNHH Một thành
viên Tư vấn Sài Gòn Thương Tín (SCC), Công ty Cổ phần Xây dựng Địa ốc
Sài Gòn Thương Tín (SRC)…

Với quy mô trên, để bộ máy vận hành một cách trơn tru thì phân việc và
phân quyền là vấn đề được tôi đặt lên hàng đầu. Tại các công ty thành
viên, chúng tôi quản lý vốn đầu tư thông qua việc cử đội ngũ cán bộ có
năng lực làm người đại diện trong Hội đồng Quản trị và ban điều hành
doanh nghiệp. Các thành viên trong Ban điều hành và lãnh đạo ngoài
việc tuân thủ điều lệ và quy chế của công ty thì phải thể hiện được
sự thống nhất cả về ý chí, nội dung lẫn phương pháp thực hiện các hoạt
động quản trị, kiểm soát, và điều hành với một tinh thần trách nhiệm,
lòng nhiệt huyết và say mê công việc.

Đâu là cái khó nhất anh găp phải trong quá trình làm việc của mình?

Đó là lựa chọn nhân sự. Tính trung thực, trung thành và phải có chuyên
môn, nhưng chuyên môn chưa cần phải đòi hỏi là giỏi nhất, vì có thể
đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm hay tư vấn hỗ trợ được. Nhưng tính trung
thực, trung thành là phải được xếp hàng đầu. Bất động sản là ngành
nhạy cảm không kém ngân hàng, có những quyết định cá nhân liên quan
đến hàng trăm tỷ đồng. Vì thế, kèm theo sự đãi ngộ, sự trân trọng quá
trình làm việc thì chúng tôi phải giữ vững những nguyên tắc của nội bộ
để kiểm tra, kiểm soát nhằm hạn chế những thất thoát về con người và
tài sản.

Tôi hay có những quan sát riêng với các cộng sự gần gủi. Đặc biệt là
thái độ họ ứng xử với gia đình, với cha mẹ mà không có hiếu, với vợ
con mà cộc cằn, thô lỗ, ích kỷ với đồng nghiệp thì trước sau gì tôi
cũng không chọn. Những người gần gũi nhất mà họ không đối xử tốt thì
những người khác, kể cả tôi, chỉ là sự lợi dụng mà thôi.

Bên cạnh đó, nguyên tắc làm việc của tôi đó là “Uy tín trong giao kết
- Chất lượng trong sản phẩm”. Nguyên tắc này đã được áp dụng tại
Sacomreal và đã mang về những thành công nhất định. Trong cơ chế thị
trường, sự cạnh tranh luôn diễn ra quyết liệt, mà yếu tố quan trọng
nhất là chỗ đứng vững của doanh nghiệp trong lòng khách hàng. Do vậy,
uy tín đóng vai trò quyết định tới sự thành bại trong cuộc chiến để
khẳng định sự tồn tại và sức mạnh của doanh nghiệp. Giữ vững và nâng
cao uy tín của doanh nghiệp không bao giờ thừa trước sóng gió thương
trường.

25 tuổi bước vào nghề, 6 năm sau đó trở thành một doanh nghiệp có
tiếng tăm, anh sẽ không thành công như thế nếu không phải là "con nhà
nòi". Cái tên Sacombank - Đặng Văn Thành đối với anh là thuận lợi hay
áp lực? Truyền thống gia đình đem lại cho anh những giá trị nào?

Sinh trưởng trong một gia đình mà ba mẹ tôi là người đã rất thành công
trên thương trường, đó là một thuận lợi lớn vì cha mẹ đã dạy tôi rất
nhiều điều bổ ích cho công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, xuất phát
điểm mỗi người khác nhau, xuất phát điểm từ số 0 hoặc số 10 đều có
những áp lực riêng. Cầm một số vốn lớn trong tay, thì số tiền bạn đem
về cũng phải tương ứng với số vốn đó, đó là một áp lực không nhỏ tí
nào.

Bản thân tôi được may mắn sinh trưởng và lớn lên trong một gia đình có
truyền thống kinh doanh. Điều đặc biệt là ba mẹ tôi đã đã xây dựng một
nền tảng gia đình vững chắc với văn hóa mà mọi thành viên bắt buộc
phải tuân thủ. Vào mỗi buổi sáng và trưa, gia đình gồm ba thế hệ là
ông bà, cha mẹ và con cái cùng dùng bữa với nhau. Đây cũng là thời
gian để mọi người cùng chia sẻ kinh nghiệm, chia sẻ những khó khăn
trong công việc và cuộc sống để từ đó tôi có thể học hỏi và phát triển
thêm kỹ năng của riêng mình. Nếu không có truyền thống này thì tôi khó
vượt qua giai đoạn khủng hoảng năm 2008.

Trong gia đình, ba tôi là thần tượng, người thầy lớn nhất của đời tôi.
Tôi kế thừa và học được ở ba cách nghĩ, kinh nghiệm trong quản trị,
điều hành doanh nghiệp, nghị lực phi thường, tác phong ăn nói; và kế
thừa từ mẹ sự tỉ mỉ, chu toàn trong mọi việc. Đặc biệt, như người ta
vẫn nói: “Sau thành công của một người đàn ông có bóng dáng của người
phụ nữ”, tôi tự hào có được người vợ luôn hiểu, thông cảm và chia sẽ
với tôi mọi vấn đề trong công việc và cuộc sống. Sau những bộn bề của
công việc, mỗi khi bước chân về nhà, tôi cảm thấy bình yên với tiếng
cười đùa của con trẻ và người vợ luôn ân cần chăm sóc, cô ấy luôn là
chỗ dựa tinh thần vững chắc cho tôi.
Nguồn : http://vneconomy.vn/2010110811346938P0C5/chu-tich-sacomreal-trung-thuc-trung-...

Đào tạo luật sư: Sự giằng co giữa hai đầu mong muốn

Câu chuyện đào tạo luật sư (LS) đã đặt ra từ lâu, với những quan điểm chưa đồng nhất. Và đề tài trở nên “nóng hổi” khi Bộ Tư pháp dự thảo Thông tư mới thay thế Thông tư 02/2007/TT-BTP ngày 25/4/2007 hướng dẫn một số qui định của Luật LS.

Luật sư muốn tự đào tạo

Tại nghị trường, không ít ĐBQH đánh giá, chất lượng đào tạo của ta là vấn đề yếu nhất trong công tác cán bộ. Đến nay, khi ta đã hội nhập được ngót nghét 4 năm, nhưng “vẫn chưa có LS nào đủ trình độ để tranh tụng quốc tế”. Vấn đề này đã làm “đau đầu” các nhà quản lý và Liên đoàn LS Việt Nam - những thiết chế có chức năng về đào tạo LS theo pháp luật hiện hành.

Các chương trình, đề án đào tạo cấp tốc, dài hạn đã được thực hiện nhưng để đội ngũ LS hội nhập được với đồng nghiệp trong khu vực và trên thế giới quả là một tham vọng chưa biết khi nào thực sự đạt được. Quá nóng ruột trước thực trạng này, LS. Lê Thanh Sơn (Trưởng VPLS AIC, Đoàn LS Hà Nội) mạnh dạn kiến nghị “để LS (tổ chức hành nghề LS) tự đào tạo đội ngũ kế cận” như kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới.

Và để làm được điều này, pháp luật (cụ thể là Thông tư đang được dự thảo) cần qui định để chính LS đưa ra được tiêu chuẩn cần thiết cho việc đào tạo (các tổ chức hành nghề LS có trách nhiệm đóng góp ý kiến xây dựng chương trình đào tạo, Liên đoàn LS Việt Nam tập hợp và thành lập Ban Đào tạo để nghiên cứu, xây dựng chương trình tổng thể), thực hiện việc đào tạo, còn Học viện Tư pháp hoặc Trường đào tạo LS của Liên đoàn (trong tương lai) chỉ đóng vai trò tuyển sinh, phối hợp tổ chức đào tạo, mà không đưa ra đề thi, không chấm thi…”.

Theo LS này, đó là vì đào tạo LS khác đào tạo cử nhân luật. LS phải được đào tạo theo yêu cầu của thị trường, mà “giảng viên của ĐH Luật hay Học viện Tư pháp đều không phải là LS, do đó, không thể hiểu LS và có kinh nghiệm về hành nghề LS bằng chính LS”.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Đoàn LS TP.Hải Phòng Nguyễn Cẩm cho rằng, LS làm giảng viên phải có kinh nghiệm ít nhất 10 năm hành nghề. Ngoài ra, để nâng cao chất lượng LS, luật cũng cần qui định sau khi được cấp chứng chỉ hành nghề bao lâu, LS mới được thành lập VPLS, được nhận hướng dẫn người tập sự hành nghề, chứ không phải vừa cầm chứng chỉ xong đã thành lập VPLS ngay hay nhận vài “em” về hướng dẫn…

Nhưng không dễ để “gánh”

Trái ngược với quan điểm của LS.Sơn, đại diện một số Sở Tư pháp và các các LS lại cho rằng, “tự đào tạo là không thực tế”. Bởi, nếu giới LS thực hiện tự đào tạo “từ A đến Z”, thì liệu Liên đoàn LS có đủ sức và nếu vậy thì liệu có bao nhiêu LS “tương đối” giỏi (có trình độ, năng lực và nghiệp vụ sư phạm nhất định) dành thời gian cho việc xây dựng chương trình đào tạo, giảng dạy chuyên trách LS, trong khi thu nhập từ hành nghề LS và giảng dạy là khoảng cách tương đối xa? Còn LS. Phan T Hương Thủy (Trưởng VPLS Hoàng Long) băn khoăn về cơ quan có thẩm quyền xác định phê chuẩn trình độ giảng viên đào tạo LS.

Khách quan đánh giá, do hệ thống đào tạo ngành luật, sinh viên luật rất ít được va chạm thực tế nên nếu muốn theo đuổi nghề LS, họ gần như phải “học lại” từ đầu. Do đó, ngoài thời gian đào tạo ở các cơ sở, 18 tháng tập sự tại các tổ chức hành nghề LS chính là thời gian để “truyền nghề” đầy hiệu quả.

Cũng từ đó, muốn đào tạo LS kế cận thì các LS “gạo cội” không nhất thiết phải đứng trên bục giảng mới là dạy nghề. Ông Nguyễn Văn Bốn (Phó Vụ trưởng Vụ Bổ trợ Tư pháp - Bộ Tư pháp) nhận thấy, không phải cứ LS là có thể dạy tốt vì mỗi người có kỹ năng riêng. Chủ nhiệm Đoàn LS Ninh Bình dung hòa bằng quan điểm, “không phải LS lâu năm đều có thể làm giảng viên vì còn nhiều yêu cầu về đạo đức, phẩm chất chính trị, kỹ năng sư phạm. Nhưng nếu đủ điều kiện thì nên ưu cho LS lâu năm làm giảng viên tại các cơ sở đào tạo LS”.

Thực tế, để có một LS đúng nghĩa thì cần một quá trình “học nữa, học mãi” chứ không chỉ vài tháng đào tạo hay vài năm tập sự. Bởi vậy, cơ sở nào đào tạo LS không quan trọng bằng việc 

thay đổi về cả một hệ thống, từ phương pháp đến chất lượng đào tạo để đạt mục tiêu LS “hội nhập” trong thời gian tới./.

Huy Anh

nguồn :http://moj.gov.vn/ct/tintuc/lists/thongtinkhac/view_detail.aspx?ItemID=4308

Ngoại hạng Anh và cuộc chiến bản quyền

Tòa án Công lý Châu Âu tuần này sẽ nghe vụ xử mang tính cột mốc, có thể làm thay đổi mô hình kiểm soát và bán bản quyền truyền hình các sự kiện thể thao trên toàn châu Âu.

Vụ kiện do một chủ quán rượu (pub) ở Portsmouth, Anh quốc đệ đơn.

Năm năm trước, Karen Murphy tìm cách hút khách tới quán của mình, quán có tên "Red, White and Blue" (Đỏ, Trắng và Xanh), màu cờ của Liên Hiệp Vương Quốc Anh, bằng cách bật kênh truyền hình phát các trận cầu thuộc giải Ngoại hạng Anh ở quán.

Nhưng bà không kham nổi tiền thuê bao với Sky Sports, bởi dịch vụ mà hãng truyền hình thể thao này cung cấp cho các quán rượu lên tới hơn 1.000 bảng một tháng.

Cho nên bà chuyển sang xem các trận cầu Anh với mức rẻ hơn, bằng cách đăng ký thuê bao với hãng vệ tinh của Hy Lạp, NOVA, tốn chỉ khoảng một phần mười so với mức thuê bao với BSkyB.

Bà nói bà không phải là người duy nhất tiết kiệm tiền nhờ cách này.

Quyền tự do lựa chọn

Tuy nhiên, việc sử dụng thẻ thuê bao của nước ngoài như vậy lại là vi phạm luật bản quyền của Anh, bởi nó cho phép người dùng xem các trận bóng mà không cần thông qua hãng truyền thông chính thức được cấp phép, Sky Sports.

Karen Murphy dùng dịch vụ của NOVA của Hy Lạp từ những ngày đầu mở quán The Red, White and Blue tại Portsmouth.

Cho nên bà Murphy bị thưa ra tòa và bị án phạt gần 8.000 bảng cùng các chi phí khác, sau khi bị công ty Football Association Premier League Limited (FAPL - công ty Giải Ngoại Hạng Thuộc Hiệp Hội Bóng Đá Anh) phát hiện.

FAPL là công ty tư nhân đại diện cho quyền lợi truyền thông của 20 câu lạc bộ thuộc giải Ngoại Hạng Anh và Hiệp Hội Bóng Đá Anh.

Năm năm kể từ lần đầu xuất hiện trước tòa địa phương, bà Murphy đã đệ đơn kháng cáo lên hội đồng thuộc Tòa Công lý Châu Âu (ECJ) - nơi chỉ thụ lý các vụ việc phức tạp và quan trọng nhất theo luật Châu Âu.

Bà khiếu nại dựa trên nguyên tắc "tự do thương mại" của Liên hiệp Châu Âu.

Bà nói với việc hạn chế quyền lựa chọn các nhà cung cấp dịch vụ vệ tinh vào danh sách có duy nhất một nhà truyền thông - BSkyB - giải Ngoại hạng Anh đã vi phạm các nguyên tắc căn bản về tự do dịch chuyển hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia thành viên trong EU.

Hơn nữa, theo bà, việc này ngăn cản quyền cạnh tranh tự do, mở cửa cho mọi đối tượng trên thị trường truyền thông ở Anh.

Bảo vệ độc quyền

Nếu bà Murphy thắng, thì giá trị quyền phát hành các trận thuộc giải Ngoại hạng Anh trong tương lai rất có thể sẽ bị tổn hại.

Phân tích gia, chủ biên lâm thời của trang mạng TVSportsMarkets.com, ông Frank Dunne, nói: "Giải Premier League có lẽ là đơn vị hung hăng nhất trong việc bảo vệ bản quyền của mình trong thế giới thể thao."

Giải Premier League có lẽ là đơn vị hung hăng nhất trong việc bảo vệ bản quyền của mình trong thế giới thể thao.

Phân tích gia Frank Dunne của TVSportsMarkets.com

"Hành động của Premier League là một phần trong trận chiến rộng lớn nhằm bảo vệ bản quyền, hiện đang được nghênh chiến trên ba mặt trận."

"Thứ nhất, là trận chiến chống lại các quán bia ở Anh, không cho họ mở các kênh thu từ vệ tinh nước ngoài có các trận đá.

"Thứ nhì, là trận chiến chống lại việc phát hành không được cấp phép các trận cầu của giải, thông qua việc cho tải lên mạng trực tuyến bằng công nghệ peer-to-peer.

"Thứ ba là trận chiến chống lại việc sử dụng khi không được cấp phép các trích đoạn trận đấu trên YouTube."

Premier League nói họ đấu tranh bảo vệ quyền lợi nhằm mục đích duy trì tiêu chuẩn chất lượng:

"Nếu không được bảo vệ như vậy thì khách hàng, hay nói chính xác hơn là các cổ động viên, sẽ là những người thực sự phải chịu thiệt thòi vì việc đầu tư vào nội dung chất lượng là điều không thể bỏ qua.

"Nó cũng là điều bất công cho những đối tượng được cấp phép, những người tôn trọng pháp luật."

Sky Sports nói họ nắm độc quyền phát hình các trận cầu Ngoại hạng tại Anh.

Có chừng 80.000 đường truyền internet không được cấp phép về các trận cầu đã bị đóng trong vòng hai năm qua, nhưng FAPL không phải lúc nào cũng thành công trong việc thuyết phục các đối tượng mà hãng này coi là đã vi phạm bản quyền.

Đầu năm nay, hãng đã thất bại trong nỗ lực kiện YouTube ra một tòa án ở Mỹ.

Tuy nhiên, Premier League nói phiên trình bày trước ECJ tới đây sẽ đem đến cơ hội làm sáng tỏ các vấn đề lâu nay vẫn gây lầm lẫn cho các quán rượu và các đối tượng được cấp phép.

Nhưng nếu phán quyết được đưa ra theo hướng bất lợi cho Premier League, nó sẽ gây xáo động ghê gớm tới cách thức mà ngành công nghệ truyền thông đang hoạt động, bởi nó ảnh hưởng tới việc đơn vị giữ bản quyền cấp phép độc quyền cho các nhà phân phối ở các thị trường khác nhau.

Hậu quả của việc này, nếu có, đối với người tiêu dùng chưa rõ sẽ ra sao, nhưng cho tới nay, doanh thu từ việc bán quyền phát hình các trận Premier League đã làm cách mạng cho bóng đá Anh, biến giải Ngoại hạng Anh thành một trong các giải đấu hấp dẫn nhất thế giới.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/football/2010/10/101003_football_rights_lawsuit.shtml#

NHỮNG CHƯỚNG NGẠI VẬT TRÊN HÀNH LANG PHÁP LÝ VỀ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM « THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

Cùng với việc ban hành các đạo luật quan trọng như Luật Đất đai năm 2003, Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004, Luật Nhà ở năm 2005, Bộ luật Hàng hải năm 2005, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2006... và đặc biệt là Bộ luật Dân sự năm 2005, pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đã không ngừng được củng cố, hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý an toàn, hiệu quả cho việc xác lập và thực hiện các giao dịch này. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu việt không thể phù nhận, thì vẫn còn tồn tại một số “chướng ngại vật” trên hành lang pháp lý này cần được kịp thời dẹp bỏ, tạo luồng thông thoáng cho áp dụng pháp luật.

1. Khó khăn trong xác định bên bảo đảm là hộ gia đình, quy định về định đoạt tài sản bảo đảm của hộ gia đình chưa rõ ràng

a. Về xác định hộ gia đình

Theo quy định của Bộ luật Dân sự thì hộ gia đình là hộ “mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này” (Điều 106) và tài sản chung của hộ gia đình gồm: “quyền sử dụng đất, quyền sử dụng rừng, rừng trồng của hộ gia đình, tài sản do các thành viên đóng góp, cùng nhau tạo lập nên hoặc được tặng cho chung, được thừa kế chung và các tài sản khác mà các thành viên thoả thuận là tài sản chung của hộ” (Điều 108). Như vậy, hộ gia đình theo quy định của pháp luật dân sự là tập hợp nhóm thành viên hộ có quan hệ về tài sản và đồng thời là chủ thể của giao dịch dân sự. Tuy nhiên, do pháp luật hiện hành chỉ mới dừng lại ở những quy định mang tính nguyên tắc chung như trên mà chưa quy định cụ thể về tiêu chí và cơ chế thực hiện, nên việc xác định hộ gia đình với tư cách là chủ thể của pháp luật dân sự nói chung, bên bảo đảm nói riêng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Một trong những hệ quả tất yếu của vấn đề nêu trên là trong thực tế áp dụng thường căn cứ vào Sổ hộ khẩu và xem đây là “bảo bối” để xác định về chủ thể này (ví dụ, các bên và cơ quan công chứng yêu cầu tất cả các thành viên có tên trong Sổ hộ khẩu phải ký tên vào hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất)1.

Bỏ qua vai trò và những bất cập khi “hộ khẩu hóa quan hệ dân sự”, ở giác độ pháp lý, chúng tôi cho rằng, cách thức xác định trên chưa chính xác. Cụ thể, khác với hộ gia đình quy định tại Bộ luật Dân sự (các thành viên có quan hệ về tài sản và là chủ thể của giao dịch dân sự), hộ gia đình mà các thành viên được ghi trong Sổ hộ khẩu theo quy định của pháp luật về đăng ký và quản lý hộ khẩu có quan hệ với nhau về huyết thống, về hành chính, đồng thời là chủ thể của quan hệ hành chính. Điều này có thể thấy rõ qua quy định tại Điều 25 của Luật Cư trú, trong đó: Ngoài những người có quan hệ gia đình (quan hệ huyết thống) “là ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con và anh, chị, em ruột, cháu ruột thì có thể được cấp chung một sổ hộ khẩu” (khoản 1), những người khác không có quan hệ gia đình (ngoài huyến thống) “nếu có đủ điều kiện quy định tại Điều 19 và Điều 20 của Luật này và được chủ hộ đồng ý cho nhập vào sổ hộ khẩu cấp cho hộ gia đình thì được nhập chung vào sổ hộ khẩu đó” (khoản 3).

b. Định đoạt tài sản của hộ gia đình

Khoản 2 Điều 109 Bộ luật Dân sự quy định: “Việc định đoạt tài sản là tư liệu sản xuất, tài sản chung có giá trị lớn của hộ gia đình phải được các thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý; đối với các loại tài sản chung khác phải được đa số thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý”.

Chúng tôi cho rằng, quy định này khi áp dụng vào giao dịch bảo đảm có thể phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau, như sau2:

Cách hiểu thứ nhất: giao dịch bảo đảm không phải là một hình thức của quyền định đoạt, bởi Bộ luật Dân sự quy định: “Quyền định đoạt là quyền chuyển giao quyền sở hữu tài sản hoặc từ bỏ quyền sở hữu đó” (Điều 195) với các hình thức như: bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế, từ bỏ hoặc thực hiện các hình thức định đoạt khác (Điều 197). Như vậy, không áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 109, trừ trường hợp pháp luật “chuyên ngành” có quy định về điều kiện đồng ý của các thành viên hộ gia đình như quy định tại khoản 2 Điều 146 của Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai.

Cách hiểu thứ hai: việc xác lập giao dịch bảo đảm bằng tài sản có thể dẫn tới hậu quả là xử lý tài sản và quyền sở hữu được chuyển giao cho chủ thể khác. Vì vậy, trường hợp này được xem là “quyền định đoạt tương đối” hay là “sẽ định đoạt khi có điều kiện”. Từ đó, để bảo đảm quyền và lợi ích của các đồng sở hữu, phù hợp với nguyên lý pháp lý khi định đoạt tài sản chung thì việc áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật Dân sự khi xác lập giao dịch bảo đảm bằng tài sản của hộ gia đình là hợp lý.

Ngoài việc làm phát sinh nhiều cách hiểu như trên, quy định tại khoản 2 Điều 109 còn chưa rõ ràng trong việc xác định thế nào là “tài sản chung có giá trị lớn” và sự đồng ý của “các thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên” có thể được thể hiện dưới những hình thức nào, do đó, đã gây không ít khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng. Ví dụ, khi yêu cầu công chứng hợp đồng thế chấp, có cơ quan công chứng yêu cầu phải có đầy đủ chữ ký của các thành viên hộ gia đình trong hợp đồng thế chấp; có cơ quan yêu cầu hoặc phải có đầy đủ chữ ký của các thành viên hoặc chỉ cần chữ ký của chủ hộ trong hợp đồng nhưng phải có văn bản ủy quyền có chứng thực của các thành viên còn lại; có cơ quan lại yêu cầu chỉ cần có chữ ký của chủ hộ trong hợp đồng thế chấp...

c. Một số kiến nghị

Theo chúng tôi, cần loại bỏ hộ gia đình ra khỏi chủ thể của quan hệ dân sự trong Bộ luật Dân sự và các văn bản pháp luật có điều chỉnh về giao dịch và tài sản. Kiến nghị này dựa theo quan điểm của nhiều nhà nghiên cứu pháp lý về việc không nên xem hộ gia đình là chủ thể trong quan hệ dân sự, do vai trò và “tính lịch sử” của nó đã lạc hậu trong nền kinh tế thị trường3; quá trình áp dụng luôn gặp phải những khó khăn, vướng mắc, trong đó có những vướng mắc như đã nêu ở trên và trên cơ sở kinh nghiệm pháp lý quốc tế không thấy sự xuất hiện của loại chủ thể này.

Trong trường hợp vẫn giữ nguyên như hiện nay và chấp nhận sự tồn tại của chủ thể hộ gia đình như là một “đặc thù” trong hệ thống pháp luật, thì một số giải pháp sau sẽ phần nào giải quyết được khó khăn, vướng mắc nêu trên:

- Việc xác định bên bảo đảm là hộ gia đình cần cụ thể hóa, căn cứ hóa các tiêu chí để xác định đối với chủ thể này.

Bên cạnh đó, cần phải có cơ chế ghi nhận đầy đủ các chủ thể có quyền sở hữu, quyền sử dụng chung đối với tài sản của hộ gia đình. Ví dụ, trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ gia đình phải ghi đầy đủ các thành viên hộ có quyền sử dụng chung và được điều chỉnh kịp thời khi có sự biến động quyền của một hoặc một số thành viên... Điều này đòi hỏi cơ chế đăng ký tài sản phải đáp ứng được các yêu cầu cơ bản như nhanh chóng, đơn giản, ghi nhận đầy đủ việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền  sở hữu tài sản.

- Việc định đoạt tài sản của hộ gia đình cần làm rõ nội hàm của quyền định đoạt trong đó có bao gồm các giao dịch bảo đảm bằng tài sản hay không; cần quy định cụ thể tiêu chí xác định “tài sản chung có giá trị lớn” và hình thức thể hiện sự đồng ý của “các thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên”.

2. Bên nhận bảo đảm bị hạn chế và chưa bình đẳng

Hiện có một số quy định bắt buộc bên nhận bảo đảm phải là tổ chức tín dụng (ví dụ, Luật Đất đai quy định: quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất chỉ được thế chấp, bảo lãnh tại tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam4) hoặc ngoài hạn chế chỉ được thế chấp tại tổ chức tín dụng, còn ràng buộc nếu thế chấp để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ thì “chỉ được thế chấp tại một tổ chức tín dụng” (ví dụ, đối với việc thế chấp nhà ở quy định tại Điều 114 của Luật Nhà ở).

Chúng tôi cho rằng, quy định buộc bên nhận bảo đảm quyền sử dụng đất, nhà ở phải là tổ chức tín dụng như trên dường như có sự nhầm lẫn khi cho rằng, việc xác lập giao dịch chỉ nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả nợ tại tổ chức tín dụng, trong khi nghĩa vụ này rất đa dạng, không chỉ là nghĩa vụ trả nợ đối với tổ chức tín dụng mà còn bao gồm nhiều loại nghĩa vụ khác đối với cá nhân, tổ chức (như thế chấp để bảo đảm nghĩa vụ giao hàng, nghĩa vụ vận chuyển...). Hay vì xem đất đai là tài sản quan trọng, đặc biệt xuất phát từ nguồn gốc sở hữu của nó, nên chỉ có tổ chức tín dụng mới đảm đương được trách nhiệm nhận thế chấp... Từ đó, đã bó hẹp hơn nghĩa vụ được bảo đảm, bên nhận bảo đảm tài sản so với quy định tại Bộ luật Dân sự.

Ở giác độ chủ thể, theo chúng tôi, những quy định này không những tạo ra sự bất bình đẳng về quyền được nhận bảo đảm giữa các chủ thể là cá nhân, tổ chức với tổ chức tín dụng, mà còn hạn chế quyền được nhận bảo đảm giữa các tổ chức tín dụng khác nhau. Từ đó, có thể dẫn đến tình trạng độc quyền, áp đặt của bên nhận bảo đảm và ảnh hưởng đến tiềm năng giá trị của tài sản bảo đảm, đặc biệt là trong trường hợp tài sản bảo đảm được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ như quy định tại Điều 114 của Luật Nhà ở.

Nhằm giải quyết vấn đề này, trên cơ sở tôn trọng quyền tự do, thỏa thuận của các bên; tạo sự bình đẳng trong việc nhận bảo đảm của các chủ thể với tổ chức tín dụng và giữa các tổ chức tín dụng với nhau; bảo đảm sự phù hợp với quy luật vận hành của nền kinh tế thị trường nói chung, quy luật cạnh tranh trong hoạt động nhận bảo đảm, hoạt động ngân hàng nói riêng, chúng tôi cho rằng, những quy định của pháp luật mang tính hạn chế về nghĩa vụ, hạn chế đối với bên nhận bảo đảm như trên cần được rà soát để bãi bỏ.

3. Tôn trọng hơn nữa quyền thỏa thuận của các bên về giá trị tài sản bảo đảm

Khoản 1 Điều 324 của Bộ luật Dân sự quy định: “Một tài sản có thể được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ dân sự, nếu có giá trị tại thời điểm xác lập giao dịch bảo đảm lớn hơn tổng giá trị các nghĩa vụ được bảo đảm, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”. Về “thỏa thuận khác”, Điều 5 của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ về Giao dịch bảo đảm (sau đây gọi là Nghị định số 163) quy định: Các bên có thể “thoả thuận dùng tài sản có giá trị nhỏ hơn, bằng hoặc lớn hơn tổng giá trị các nghĩa vụ được bảo đảm”.

Như vậy, so với quy định bắt buộc giá trị tài sản bảo đảm luôn phải lớn hơn tổng giá trị các nghĩa vụ được bảo đảm trước đây, thì quy định trên tại Bộ luật Dân sự năm 2005 và Nghị định số 163 là một bước tiến dài khi đã mở rộng hơn quyền tự do thỏa thuận của các bên trong việc xác định các giá trị này.

Tuy nhiên, Điều 114 của Luật Nhà ở quy định: “chủ sở hữu nhà ở được thế chấp nhà ở để bảo đảm thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ nếu giá trị của nhà ở đó lớn hơn tổng giá trị các nghĩa vụ nhưng chỉ được thế chấp tại một tổ chức tín dụng”.

Qua đó cho thấy, quy định tại Điều 114 của Luật Nhà ở lạc hậu hơn so với quy định của Bộ luật Dân sự khi chưa mở ra quyền thỏa thuận về giá trị tài sản/giá trị nghĩa vụ của các bên. Nói cách khác, ngoài việc lo hộ không cần thiết cho bên nhận bảo đảm về giá trị tài sản so với giá trị nghĩa vụ (vì đây là sự an toàn, là “sức khoẻ, tính mạng” của tổ chức tín dụng), quy định này còn tạo ra nguy cơ tranh chấp, vô hiệu về hợp đồng bảo đảm liên quan đến việc xác định giá trị nhà ở so với giá trị nghĩa vụ. Đó là chưa kể đến cơ chế định giá hiện hành rất phức tạp và “giá trị” là yếu tố luôn không ổn định do nhiều nguyên nhân khác nhau, như thị trường, khấu hao…

Cần kịp thời xóa bỏ các hạn chế về giá trị tài sản bảo đảm, tôn trọng quyền tự do thỏa thuận của các bên về giá trị này tại quy định của Luật Nhà ở. Theo đó, việc xác định giá trị tài sản, giá trị nghĩa vụ do các bên thỏa thuận; việc nhận bảo đảm, cấp tín dụng do bên nhận bảo đảm quyết định trên cơ sở khả năng thẩm định, định giá, năng lực hoạt động… mà không phụ thuộc vào các điều kiện áp đặt bất hợp lý như trên.

4. Bất động sản hình thành trong tương lai bị hạn chế, quyền tài sản hình thành trong tương lai chưa quy định cụ thể

Theo quy định tại khoản 1 Điều 342 của Bộ luật Dân sự, các khoản 1 và 2 Điều 4 của Nghị định số 163 thì tài sản bảo đảm có thể là tài sản hiện có hoặc tài sản hình thành trong tương lai.

Đối với tài sản bảo đảm là vật hình thành trong tương lai, khoản 2 Điều 320 của Bộ luật Dân sự quy định bao gồm cả bất động sản hình thành trong tương lai (“Vật hình thành trong tương lai là động sản, bất động sản thuộc sở hữu của bên bảo đảm sau thời điểm nghĩa vụ được xác lập hoặc giao dịch bảo đảm được giao kết”). Tuy nhiên, luật “chuyên ngành” lại loại trừ một số loại bất động sản hình thành trong tương lai thông qua quy định bất động sản tham gia giao dịch phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng, như đối với quyền sử dụng đất thì phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Điều 62, điểm a khoản 1 Điều 106 của Luật Đất đai); đối với nhà ở phải có Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở (điểm a khoản 1 Điều 91 của Luật Nhà ở).

Đối với tài sản bảo đảm là quyền tài sản hình thành trong tương lai, ngoài quy định về thế chấp quyền đòi nợ hình thành trong tương lai tại khoản 1 Điều 22 của Nghị định số 163 (“Bên có quyền đòi nợ được thế chấp một phần hoặc toàn bộ quyền đòi nợ, bao gồm cả quyền đòi nợ hình thành trong tương lai mà không cần có sự đồng ý của bên có nghĩa vụ trả nợ”), pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể về các quyền tài sản hình thành trong tương lai khác là tài sản bảo đảm, ví dụ như quyền tài sản phát sinh từ quyền tác giả hình thành trong tương lai, quyền được nhận số tiền bảo hiểm và các quyền tài sản hình thành trong tương lai phát sinh từ hợp đồng khác...

Ngoài ra, những vấn đề nêu trên còn cho thấy chưa có sự thống nhất giữa quy định của luật chuyên ngành với Bộ luật Dân sự về tài sản bảo đảm là bất động sản hình thành trong tương lai và việc dùng bất động sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản hình thành trong tương lai làm tài sản bảo đảm còn bị hạn chế, trong lúc đây là những loại tài sản phổ biến và có giá trị lớn. Theo chúng tôi, phạm vi các bất động sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản hình thành trong tương lai là những nội dung cần tiếp tục được nghiên cứu làm rõ, đáp ứng yêu cầu mà thực tiễn đặt ra, tránh nguy cơ tranh chấp và rủi ro, như vụ tranh chấp liên quan đến việc thế chấp 47 căn biệt thự thuộc Dự án khu biệt thự kinh doanh tại xã An Khánh, huyện Hoài Đức, Hà Nội mà phương tiện thông tin đại chúng đã đề cập nhiều trong thời gian qua là một ví dụ.

5. Biện pháp bảo đảm bằng động sản còn hạn chế

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 thì “giao dịch bảo đảm là giao dịch do các bên thoả thuận hoặc pháp luật quy định về việc thực hiện biện pháp bảo đảm được quy định tại khoản 1 Điều 318 của Bộ luật này” (Khoản 1 Điều 323). Đồng thời, tại khoản 1 Điều 318 quy định bảy biện pháp bảo đảm gồm: cầm cố tài sản, thế chấp tài sản, đặt cọc tài sản, bảo lãnh, ký cược, ký quỹ và tín chấp.

Như vậy, ngoài việc luật hóa khái niệm giao dịch bảo đảm, Bộ luật Dân sự năm 2005 tiếp tục kế thừa cách thức quy định mang tính liệt kê cụ thể về các biện pháp bảo đảm, là cách truyền thống của pháp luật dân sự của Việt Nam. Qua đó, thể hiện ưu điểm nổi bật là bảo đảm rõ ràng về quy định và dễ dàng cho việc tiếp cận, bởi tại phần quy định về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sư vừa có các quy định áp dụng chung đối với các biện pháp bảo đảm, đồng thời có các quy định riêng áp dụng và phân biệt đối với từng biện pháp bảo đảm. Đây cũng là cách thức quy định của nhiều quốc gia có hệ thống pháp luật thành văn (civil law) như Pháp, Đức, Nhật Bản…

Tuy nhiên, cách thức quy định liệt kê và giới hạn về các biện pháp bảo đảm như trên sẽ là một hạn chế khi trong thực tiễn giao dịch, đặc biệt trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta hiện nay, thì bên cạnh những giao dịch được áp dụng theo các biện pháp bảo đảm truyền thống như cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký cược, ký quỹ (những biện pháp bảo đảm còn lại mang tính chất đối nhân) của Bộ luật Dân sự, đã xuất hiện nhiều hình thức giao dịch khác mang “tính chất bảo đảm”, hay nói cách khác là chứa đựng việc xác lập một “quyền lợi bảo đảm”5 của bên có quyền đối với động sản nhưng chưa được pháp luật dân sự điều chỉnh. Điều này đã gây không ít khó khăn, lúng túng cho các bên khi xác lập, thực hiện giao dịch. Do đó, vấn đề mở rộng phạm vi các giao dịch bảo đảm bằng động sản cần được tiếp tục nghiên cứu để đáp ứng kịp thời nhu cầu của thực tiễn đặt ra, tạo hành lang pháp lý cho các quan hệ này.

Hiện có một số chuyên gia pháp lý cho rằng, nên mở rộng phạm vi các giao dịch bảo đảm thông qua việc tham khảo pháp luật một số nước Anh, Hoa Kỳ, một số bang của Ca-na-đa, Niu Di-lân, theo đó chỉ quan tâm đến bản chất của giao dịch bảo đảm là giao dịch làm phát sinh lợi ích bảo đảm mà không chú trọng loại giao dịch, nên pháp luật về giao dịch bảo đảm không điều chỉnh về từng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự cụ thể (cầm cố tài sản, thế chấp thế chấp, bảo lãnh…) mà điều chỉnh về lợi ích bảo đảm và các vấn đề liên quan đến việc thực hiện lợi ích bảo đảm đó. Các loại giao dịch bảo đảm được gọi chung là các hợp đồng bảo đảm (security agreements).

Chúng tôi cho rằng, không nên mở rộng phạm vi đối với mọi giao dịch bảo đảm nói chung gồm cả động sản và bất động sản như ý kiến trên, mà chỉ mở rộng phạm vi giao dịch bảo đảm bằng động sản, vì những nội dung liên quan đến “lợi ích bảo đảm” chủ yếu áp dụng với tài sản là động sản. Ngoài ra, khác với cách thức trên, cách thức của chúng tôi là ngoài những biện pháp bảo đảm được liệt kê quy định tại Điều 318 của Bộ luật Dân sự, cần pháp điển hóa và mở rộng bao gồm các giao dịch khác có tính chất bảo đảm bằng động sản, như:

- Mua trả chậm, trả dần có bảo lưu quyền sở hữu của bên bán; thuê tài sản, cho thuê tài chính; chuyển giao quyền đòi nợ, bao gồm quyền đòi nợ phát sinh từ hợp đồng vay, hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê tài sản, hợp đồng dịch vụ hoặc phát sinh từ các căn cứ hợp pháp khác6;

- Bán có thỏa thuận chuộc lại; bán hàng thông qua đại lý; chuyển quyền sở hữu tài sản tạm thời (chuyển sở hữu có điều kiện nhận lại) để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ; các giao dịch khác có chuyển giao quyền chiếm hữu, quyền sử dụng động sản…

Đề xuất này dựa trên cơ sở nền tảng pháp lý dân sự của Việt Nam là hệ thống luật thành văn và tham khảo xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia theo hệ thống pháp luật thành văn trong việc hài hoà hoá các quy định về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ (theo hệ thống luật thành văn) và quy định về giao dịch bảo đảm bảo đảm (theo Bộ Quy tắc thương mại thống nhất của Hoa Kỳ - UCC và pháp luật các quốc gia khu vực Bắc Mỹ) như tại Quê-bếch của Ca-na-đa, Séc, Nga, An-ba-ni, đặc biệt Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu đã xây dựng Luật mẫu về giao dịch bảo đảm trên cơ sở tham khảo định hướng của UCC để ứng dụng hài hòa hai hệ thống dân luật liên quan đến giao dịch bảo đảm7…

Chúng tôi cho rằng, thông qua việc mở rộng phạm vi các giao dịch bảo đảm bằng động sản sẽ góp phần tối đa hóa nguyên tắc tự do cam kết, thỏa thuận của các bên về giao dịch; tạo cơ sở pháp lý cho việc giao kết, thực hiện và hạn chế những trường hợp có thể làm cho giao dịch bị vô hiệu về hình thức; đồng thời đảm bảo sự phù hợp với xu hướng pháp lý quốc tế, thông lệ thương mại quốc tế hiện nay. Ngoài ra, việc mở rộng phạm vi tại “luật nội dung” sẽ tạo cơ sở cho việc mở rộng đối tượng đăng ký giao dịch bảo đảm tại “luật về hình thức”, đáp ứng nhu cầu bảo vệ quyền của “chủ nợ”, góp phần công khai, minh bạch thông tin về giao dịch bảo đảm, cũng như sự an toàn cho các giao dịch này.

6. Chưa rõ ràng trong việc cầm cố bất động sản, tàu biển và tàu cá, vẫn tồn tại quy định bảo lãnh đối vật

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005 thì cầm cố và thế chấp được phân biệt với nhau qua tiêu chí chuyển giao tài sản, bao gồm cả động sản và bất động sản. Tuy nhiên, tại Luật Đất đai không quy định về việc cầm cố quyền sử dụng đất, Luật Nhà ở không quy định về việc cầm cố nhà ở, Luật Bảo vệ và phát triển rừng không quy định về cầm cố rừng sản xuất là rừng trồng và Bộ luật Hàng hải không quy định về cầm cố tàu biển. Chúng tôi cho rằng, vấn đề này có thể làm phát sinh nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau, như sau:

Một là, do pháp luật không quy định, nên không được cầm cố đối với những tài sản này.

Hai là, tuy pháp luật không quy định, nhưng cũng không có quy định cấm. Do đó, nếu căn cứ vào quy định của Bộ luật Dân sự về nguyên tắc tôn trọng quyền tự do hợp đồng (Điều 4) cho phép các chủ thể của quan hệ dân sự “được làm những việc mà pháp luật không cấm” thì các bên có quyền thoả thuận về việc cầm cố đối với các loại tài sản này.

Trong thực tế, việc “chuyển giao” nhà ở, tàu biển, tàu cá cho bên nhận cầm cố hoàn toàn có thể thực hiện được. Ví dụ như, bên nhận cầm cố sử dụng nhà ở, tàu của bên cầm cố (nhận chuyển giao - chiếm giữ), bên nhận cầm cố giữ tàu cá, tàu biển của bên cầm cố trong cảng, trong kho...

Nhằm tránh cách hiểu khác nhau, đặc biệt là nguy cơ dẫn đến sự vô hiệu của giao dịch, thì việc có được cầm cố đối với những tài sản trên hay không cần phải được quy định cụ thể trên cơ sở phù hợp với thực tiễn giao dịch và thống nhất về pháp lý. Trong đó, cần tham khảo kinh nghiệm pháp lý của những quốc gia có cơ chế cầm cố (chuyển giao) đối với những tài sản này.

Liên quan đến biện pháp bảo lãnh, hiện một số văn bản như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ và phát triển rừng vẫn tồn tại quy định về bảo lãnh bằng tài sản, trong khi đó, theo quy định của Bộ luật Dân sự thì biện phảp bảo lãnh là biện pháp bảo đảm mang tính đối nhân. Do đó, cần tiến hành rà soát các văn bản pháp luật hiện hành để bỏ các quy định về bảo lãnh bằng tài sản nhằm bảo đảm sự thống nhất với quy định của Bộ luật Dân sự.

7. Thời điểm phát sinh hiệu lực của giao dịch bảo đảm phức tạp

Trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Bộ luật Hàng hải, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ và phát triển rừng8, Nghị định số 163 đã tập trung quy định về thời điểm có hiệu lực của giao dịch bảo đảm tại khoản 1 Điều 10 như sau:

“Giao dịch bảo đảm được giao kết hợp pháp có hiệu lực kể từ thời điểm giao kết, trừ các trường hợp sau đây:

a) Các bên có thoả thuận khác;

b) Cầm cố tài sản có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản cho bên nhận cầm cố;

c) Việc thế chấp quyền sử dụng đất, quyền sử dụng rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng, tàu bay, tàu biển có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký thế chấp;

d) Giao dịch bảo đảm có hiệu lực kể từ thời điểm công chứng hoặc chứng thực trong trường hợp pháp luật có quy định”.

Chúng tôi cho rằng, quy định hiện hành về thời điểm phát sinh hiệu lực của giao dịch bảo đảm có một số vấn đề cần bàn như sau:

Một là, để xác định thời điểm có hiệu lực phải căn cứ vào nhiều tiêu chí phức tạp, như căn cứ vào nội dung thỏa thuận (ví dụ: thỏa thuận thời điểm khác), căn cứ vào biện pháp bảo đảm (ví dụ: là cầm cố hay thế chấp), căn cứ vào loại tài sản bảo đảm (ví dụ: tài sản là quyền sử dụng đất, quyền sử dụng rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng, tàu bay, tàu biển hay tài sản khác), căn cứ vào quy định của pháp luật (ví dụ, nếu pháp luật có quy định thời điểm công chứng hoặc chứng thực là thời điểm giao dịch bảo đảm có hiệu lực).

Hai là, do pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về thời điểm có hiệu lực của việc thế chấp nhà ở, nên có một số quan điểm khác nhau về vấn đề này, cụ thể như sau:

- Quan điểm phổ biến cho rằng, do Luật Nhà ở quy định hợp đồng về nhà ở (trong đó có hợp đồng thế chấp nhà ở) phải công chứng hoặc chứng thực (khoản 3 Điều 93), đồng thời căn cứ vào quy định tại Điều 134 của Bộ luật Dân sự9 về giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức, theo đó trong trường hợp hợp đồng thế chấp nhà ở không được công chứng hoặc chứng thực thì có thể vô hiệu, nên “áp” luôn quan điểm: Hợp đồng thế chấp nhà ở có hiệu lực từ thời điểm công chứng hoặc chứng thực hợp đồng thế chấp10.

- Quan điểm của chúng tôi khác quan điểm trên. Cụ thể, tuy Luật Nhà ở quy định hợp đồng về nhà ở phải công chứng hoặc chứng thực, nhưng ngoài các quy định về thời điểm có hiệu lực của việc chuyển quyền sở hữu nhà ở trong trường hợp mua bán, tặng cho, đổi, thừa kế nhà ở tại khoản 5 Điều 9311, Luật Nhà ở và Nghị định số 90/2006/NĐ-CP ngày 06/9/2006 của Chính phủ Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Nhà ở chưa có quy định về căn cứ xác định và thời điểm phát sinh hiệu lực của thế chấp nhà ở. Do đó, thời điểm này được xác định theo quy định của pháp luật dân sự.

Cụ thể, do không thuộc trường hợp “pháp luật có quy định khác” quy định tại Điều 405 của Bộ luật Dân sự (“Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”) và các trường hợp loại trừ tại các điểm từ b đến d khoản 1 Điều 10 của Nghị định số 163, nên hiệu lực của thế chấp nhà ở được xác định từ thời điểm giao kết, trừ các trường hợp các bên có thoả thuận khác.

Về quan điểm dựa vào quy định tại Điều 134 của Bộ luật Dân sự để cho rằng, hợp đồng thế chấp nhà ở có hiệu lực từ thời điểm công chứng hoặc chứng thực, là chưa thuyết phục và cần xem xét lại. Bởi trong trường hợp này, việc công chứng hoặc chứng thực hợp đồng chỉ là một điều kiện về mặt hình thức nếu các bên không thực hiện thì có thể vô hiệu, nhưng nếu thực hiện (tự thực hiện, thực hiện theo yêu cầu của Toà án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền) thì quyền và nghĩa vụ của các bên, hiệu lực của hợp đồng vẫn được xác định từ thời điểm các bên giao kết hợp đồng hoặc thoả thuận. Ví dụ, các bên giao kết hợp đồng thế chấp nhà ở ngày 01/01/2007 và đến ngày 01/01/2009 mới công chứng hợp đồng này, thì quyền và nghĩa vụ, hiệu lực giữa các bên phải được xác định từ thời điểm giao kết hợp đồng là ngày 01/01/2007 chứ không thể xác định từ thời điểm công chứng là 01/01/2009, vì điều đó sẽ bất hợp lý khi thời gian trước đó (01/01/2009), các bên đã xác lập, thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau.

Ba là, trong trường hợp thế chấp quyền sử dụng đất và nhà ở, thì dù xác định về thời điểm trên theo quan điểm thứ nhất hay quan điểm thứ hai nêu trên đều làm phát sinh hai căn cứ xác định thời điểm có hiệu lực của giao dịch. Theo đó, hiệu lực của thế chấp quyền sử dụng đất phát sinh từ thời điểm đăng ký, còn của nhà ở là từ thời điểm công chứng hoặc chứng thực hợp đồng (theo quan điểm thứ nhất) hoặc từ thời điểm giao kết, thoả thuận (theo quan điểm thứ hai). Điều này thể hiện sự thiếu thống nhất cả về mặt pháp lý cũng như thực tiễn, vì hai tài sản này thường không những “gắn” với nhau về vật lý mà còn gắn với nhau về số phận pháp lý trong giao dịch.

Nhằm khắc phục những vướng mắc và cách hiểu khác nhau như trên, chúng tôi cho rằng, cần có quy định cụ thể về thời điểm có hiệu lực của thế chấp nhà ở theo hướng “kết nối” thống nhất với quy định về thời điểm có hiệu lực của thế chấp quyền sử dụng đất (thời điểm đăng ký thế chấp). Bên cạnh đó, cần nghiên cứu để thống nhất căn cứ xác định thời điểm có hiệu lực của các giao dịch bảo đảm nhằm khắc phục tình trạng có quá nhiều tiêu chí phức tạp để xác định thời điểm có hiệu lực của giao dịch bảo đảm như hiện nay.

8. Khó khăn trong việc giao lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để tiếp tục thế chấp và đăng ký thế chấp

Theo quy định tại khoản 1 Điều 717 của Bộ luật Dân sự thì khi thế chấp quyền sử dụng đất, bên thế chấp phải giao giấy chứng nhận quyền sử dụng (GCN QSD) đất cho bên nhận thế chấp.

Chúng tôi cho rằng, quy định này cần được xem xét thêm vì những lý do sau đây:

Thứ nhất, trong thực tế việc thế chấp quyền sử dụng đất để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ khó khăn, bởi bên thế chấp không thể đáp ứng được yêu cầu về giao GCN QSD đất cho bên nhận thế chấp tiếp theo, do bên nhận thế chấp trước đó không đồng ý cho bên nhận thế chấp tiếp theo giữ GCN này.

Thứ hai, Luật Đất đai quy định trong hồ sơ yêu cầu đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất phải có GCN QSD đất. Nhằm đáp ứng yêu cầu về hồ sơ trong trường hợp thế chấp quyền sử dụng đất bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ, Điều 28 của Nghị định số 163 quy định: Trong trường hợp thế chấp quyền sử dụng đất bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ dân sự thì bên nhận thế chấp hoặc người thứ ba đang giữ GCN QSD đất phải giao lại GCN đó cho người yêu cầu đăng ký để thực hiện thủ tục đăng ký thế chấp, trừ trường hợp các bên cùng nhận bảo đảm có thoả thuận khác về việc thực hiện đăng ký giao dịch bảo đảm.

Tuy nhiên, do mới dừng lại ở quy định mang tính nguyên tắc mà chưa có quy định về trách nhiệm cụ thể (ví dụ, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, phạt... do việc không giao lại) và “cơ chế” để bảo đảm thực hiện (ví dụ, yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc bên nhận thế chấp phải giao lại), nên trong thực tế việc bên thế chấp được giao lại GCN QSD đất là rất hiếm hoi. Nếu được thì cũng mất nhiều thời gian, thủ tục, chi phí và phụ thuộc nhiều yếu tố như uy tín, quan hệ... Điều này đã ảnh hưởng đến tính kịp thời, hạn chế tiềm năng giá trị của tài sản và làm mất cơ hội giao dịch của các bên tiếp theo.

Thứ ba, việc giữ GCN QSD đất không phải là biện pháp tối ưu nhất để ngăn ngừa bên thế chấp chuyển quyền sử dụng hoặc xác lập giao dịch khác đối với quyền sử dụng đất, bởi GCN này có thể bị làm giả, có thể được cấp lại… mà nhiều vụ việc tranh chấp trong thời gian qua đã minh chứng cho vấn đề này.

Từ những lý do nêu trên, theo chúng tôi, nên bỏ quy định bên thế chấp phải giao GCN QSD đất cho bên nhận thế chấp. Kiến nghị này dựa trên cơ sở quy định của pháp luật việc thế chấp quyền sử dụng đất phải đăng ký thế chấp và thông qua đó, tình trạng pháp lý của thửa đất là tài sản thế chấp đã được ghi nhận và công khai cho mọi cá nhân, tổ chức có nhu cầu tìm hiểu. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi cơ chế đăng ký thế chấp phải thực sự nhanh chóng, đơn giản, thứ tự ưu tiên và hiệu lực đối kháng đối với bên thứ ba được “tôn trọng” triệt để cả về mặt pháp lý lẫn thực tiễn xử lý.

Trước mắt khi chưa bỏ được quy định này, thì quy định tại Điều 28 của Nghị định số 163 cần được cụ thể hóa hơn nữa. Bên cạnh đó, cần bổ sung các quy định về trách nhiệm, hậu quả pháp lý nếu không giao lại GCN QSD và “cơ chế” để bảo đảm cho bên thế chấp được giao lại GCN QSD này.

 9. Giao dịch bảo đảm bằng công trình xây dựng chưa được quy định cụ thể, giao dịch bảo đảm bằng tàu cá chưa dẫn chiếu pháp luật hiện hành

Công trình xây dựng được quy định tại nhiều văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên tại các văn bản này mới chỉ tập trung điều chỉnh các vấn đề như về hoạt động xây dựng, đầu tư xây dựng công trình (ví dụ, Luật Xây dựng) hoặc quy định về trình tự, thủ tục đăng ký để cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng (ví dụ, Nghị định số 95/2005/NĐ-CP ngày 15/7/2005 của Chính phủ về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sở hữu công trình xây dựng)… mà chưa có các quy định về giao dịch bảo đảm bằng công trình xây dựng. Do đó, theo chúng tôi vấn đề này cần sớm giải quyết nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc xác lập và thực hiện giao dịch bảo đảm bằng loại tài sản này trong thực tiễn.

Về giao dịch bảo đảm bằng tàu cá, tại Điều 13 của Quyết định số 10/2006/QĐ-BTS ngày 03/7/2006 của Bộ Thủy sản về việc ban hành Quy chế đăng ký tàu cá và thuyền viên quy định: “Việc cầm cố, thế chấp tàu cá được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 85/2002/NĐ-CP ngày 25/10/2002 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Nghị định số 178/1999/NĐ-CP ngày 29/12/1999 về bảo đảm tiền vay của tổ chức tín dụng”, tuy nhiên các Nghị định này đã bị bãi bỏ bởi Nghị định số 163. Do đó, quy định tại Điều 13 nêu trên cần được sửa đổi để dẫn chiếu đúng quy định của pháp luật hiện hành, tránh những khó khăn trong việc tìm hiểu và áp dụng sai quy định của pháp luật khi xác lập, thực hiện các giao dịch bảo đảm bằng tàu cá.

(1) Xem thêm bài của tác giả Dương Thanh Minh: “Một số khó khăn, vướng mắc về công chứng, chứng thực hợp đồng bảo đảm- Khả năng giải quyết tại Luật Công chứng và một số kiến nghị” (http://www.vibonline.com.vn/vi-VN/Forum/TopicDetail.aspx?TopicID=1669).
(2) Cách hiểu này là suy đoán của tác giả trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn ký kết hợp đồng bảo đảm.
(3) Có một số ý kiến cho rằng: Chủ thể hộ gia đình là sản phẩm của nền kinh tế kế hoạch hoá, bao cấp và đã lạc hậu trong nền kinh tế thị trường hiện nay.
(4) Điểm d khoản 2 Điều 110, điểm b khoản 1 Điều 111, điểm b khoản 2 và điểm d khoản 3 Điều 119, điểm c khoản 2 Điều 120, điểm c khoản 2 Điểu 121 của Luật Đất đai.
(5)Hay còn có cách gọi khác là “lợi ích bảo đảm” (security interest). Nguồn gốc của quy định về “lợi ích bảo đảm” là tại Điều 9 của Bộ Quy tắc thương mại thống nhất của Hoa Kỳ (UCC) và hiện được tham khảo áp dụng tại nhiều quốc gia như tại Anh, một số bang của Ca-na-đa, Úc, Niu-di-lân…
    Tham khảo Điều 2(ar) Luật về bảo đảm của bang No-va- sco-tia  (Ca-na-đa), thì lợi ích bảo đảm được hiểu là: (i) lợi ích gắn với động sản nhằm bảo đảm cho một khoản nợ hoặc cho việc thực hiện nghĩa vụ, nhưng không bao gồm lợi ích của người bán hàng trong việc chuyển hàng đến cho người mua hàng theo vận đơn hoặc các văn bản tương tự của người bán, hoặc của người đại diện của người bán, trừ trường hợp các bên có những bằng chứng chứng minh rằng đã có ý định xác lập hoặc cung cấp một lợi ích bảo đảm trên/gắn với hàng hóa đó; và (ii) lợi ích của: (a) người giao tài sản cho bên nhận tài sản theo hợp đồng gửi bán thương mại; (b) bên cho thuê theo hợp đồng cho thuê có thời hạn trên một năm; (c) bên được chuyển giao theo tài khoản chuyển giao hoặc theo chứng thư bảo đảm (chattel paper); (d) người mua theo việc mua bán không chuyển giao tài sản và không bảo đảm cho khoản nợ hoặc cho việc thực hiện nghĩa vụ. (6)
Pháp điển hóa những giao dịch này tại: Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ về Giao dịch bảo đảm; Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/5/2001 của Chính phủ về Tổ chức và hoạt động của Công ty cho thuê tài chính; Thông tư số 04/2007/TT-BTP ngày 17/5/2007 của Bộ Tư pháp Hướng dẫn về thẩm quyền, trình tự và thủ tục đăng ký, cung cấp thông tin về hợp đồng mua trả chậm, trả dần, hợp đồng thuê tài sản, hợp đồng cho thuê tài chính và hợp đồng chuyển giao quyền đòi nợ.
(7) Xem thêm bài của tác giả Nguyễn Việt Phương và Dương Thanh Minh: “Giới thiệu kinh nghiệm của một số quốc gia về đăng ký giao dịch bảo đảm”, Tạp chí Dân chủ & Pháp luật, Chuyên đề về Đăng ký giao dịch bảo đảm tháng 7/2008.
(8) Các quy định gồm: khoản 1 và khoản 3 Điều 29 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; khoản 2 Điều 35 của Bộ luật Hàng hải; Luật Đất đai và Nghị định số 181;  khoản 3 Điều 93 của Luật Nhà ở; Điều 31 của Luật Bảo vệ và phát triển rừng.
(9) Điều 134 của Bộ luật Dân sự quy định: “Trong trường hợp pháp luật quy định hình thức giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch mà các bên không tuân theo thì theo yêu cầu của một hoặc các bên, Toà án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác quyết định buộc các bên thực hiện quy định về hình thức của giao dịch trong một thời hạn; quá thời hạn đó mà không thực hiện thì giao dịch vô hiệu”.
(10) Có thể tham khảo tại: http://diaoc.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=223951&ChannelID=204; http://www.congchungquangnam.com.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=122&Itemid=26. Đây cũng là lý do để có quy định “thòng” tại điểm d khoản 1 Điều 10 của Nghị định số 163 nêu trên.
(11) Khoản 5 Điều 93 của Luật Nhà ở quy định: Quyền sở hữu nhà ở được chuyển cho bên mua, bên nhận tặng cho, bên thuê mua, bên nhận đổi nhà ở kể từ thời điểm hợp đồng được công chứng đối với giao dịch về nhà ở giữa cá nhân với cá nhân hoặc đã giao nhận nhà ở theo thỏa thuận trong hợp đồng đối với giao dịch về nhà ở mà một bên là tổ chức kinh doanh nhà ở hoặc từ thời điểm mở thừa kế trong trường hợp nhận thừa kế nhà ở.
Dương Thanh Minh - Trưởng phòng Quản lý, Xử lý và Mua bán nợ, BacA AMC.

Posted via email from TuanAnh Nguyen